Σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο το Ιράν είναι διατεθειμένο να προχωρήσει στις πυρηνικές παραχωρήσεις που ζητούν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο πλαίσιο μιας τελικής συμφωνίας εξέφρασε ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και άλλους ανώτερους αξιωματούχους, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις. Οι ανησυχίες βασίζονται σε στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και τα οποία, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δημιουργούν σοβαρές αμφιβολίες για την προθυμία της Τεχεράνης να αποδεχθεί τους όρους που επιδιώκει η Ουάσινγκτον.
Ο Τζον Ράτκλιφ δεν είναι ο μόνος σκεπτικιστής στην κορυφαία ομάδα του Ντόναλντ Τραμπ. Κατά τη διάρκεια εσωτερικών συζητήσεων, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ εξέφρασαν επίσης ανησυχίες και έθεσαν ερωτήματα σχετικά με το μνημόνιο κατανόησης (MOU) που ανακοινώθηκε την Κυριακή. Αντίθετα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ υποστήριξαν τη συμφωνία, σύμφωνα με δύο από τις πηγές.
Πριν από την ανακοίνωση της Κυριακής πραγματοποιήθηκε σειρά υψηλού επιπέδου συναντήσεων μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και των συμβούλων του, σύμφωνα με το Axios. Κατά τη διάρκεια αυτών των επαφών εξετάστηκαν πληροφορίες που είχαν συγκεντρώσει διάφορες αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και οι οποίες, σύμφωνα με δύο πηγές, έδειχναν ότι ο τρόπος με τον οποίο Ιρανοί αξιωματούχοι συζητούσαν τη συμφωνία μεταξύ τους δεν ήταν συμβατός με όσα έλεγαν στους διαμεσολαβητές και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με δύο πηγές, τόσο ο Τζον Ράτκλιφ όσο και ο Μάρκο Ρούμπιο εκτίμησαν, βάσει των συγκεκριμένων πληροφοριών, ότι οι Ιρανοί δύσκολα θα συμφωνούσαν να προχωρήσουν στα πυρηνικά βήματα που ζητά η αμερικανική πλευρά. «Οι πληροφορίες δείχνουν ότι οι προθέσεις του Ιράν δεν συνάδουν με τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει στο πλαίσιο της συμφωνίας», ανέφερε μία από τις πηγές.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για το θέμα, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι «ο πρόεδρος Τραμπ ακούει όλες τις απόψεις για κάθε ζήτημα, αλλά όλοι κατανοούν ότι εκείνος είναι ο τελικός λήπτης αποφάσεων». Ο ίδιος αξιωματούχος υποστήριξε ότι το μνημόνιο κατανόησης ανταποκρίνεται σε όλες τις «κόκκινες γραμμές» που έχει θέσει η αμερικανική κυβέρνηση, διασφαλίζοντας ότι το Ιράν δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, δεν θα διατηρήσει αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και δεν θα μπορεί να κρατά σε ομηρία τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό. Πρόσθεσε ακόμη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα αποδεχόταν μόνο μια «καλή» τελική συμφωνία.
Η CIA και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αρνήθηκαν να σχολιάσουν το θέμα, ενώ το Πεντάγωνο δεν απάντησε στα σχετικά ερωτήματα.
Τα πυρηνικά στοιχεία του μνημονίου που υπογράφηκε την Κυριακή εξαρτώνται από το εάν οι δύο πλευρές καταφέρουν να καταλήξουν σε μια πιο αναλυτική πυρηνική συμφωνία μέσα στις επόμενες 60 ημέρες. Στο πλαίσιο αυτό, ο Τζέι Ντι Βανς, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ αναμένεται να συναντηθούν την Παρασκευή με τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, παρουσία Πακιστανών και Καταριανών διαμεσολαβητών, προκειμένου να συζητήσουν την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων.
Παρότι το πλήρες κείμενο της αρχικής συμφωνίας των 14 σημείων δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενό της υποστήριξε ότι το Ιράν θα αποκομίσει περισσότερα οφέλη από όσα θα προσφέρει μέσω του μνημονίου, εκτός εάν συμφωνήσει να υπογράψει μια πυρηνική συμφωνία που θα ανταποκρίνεται στους στόχους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η συμφωνία έχει σχεδιαστεί ώστε να παρατείνει την εκεχειρία και να εγκαινιάσει μια περίοδο διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών, η οποία μπορεί να επεκταθεί με κοινή συναίνεση. Στο πλαίσιο αυτών των συνομιλιών, το Ιράν επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα προμηθευτεί ποτέ πυρηνικό όπλο.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το μνημόνιο προβλέπει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεσμεύονται να «επιλύσουν το ζήτημα της διάθεσης του αποθηκευμένου εμπλουτισμένου υλικού» και να «συζητήσουν το θέμα του μελλοντικού εμπλουτισμού και άλλα αμοιβαία συμφωνημένα ζητήματα που σχετίζονται με τις πυρηνικές ανάγκες του Ιράν, με βάση ένα ικανοποιητικό πλαίσιο που θα συμφωνηθεί στην τελική συμφωνία». Παράλληλα, το Ιράν θα διατηρήσει το υφιστάμενο καθεστώς του πυρηνικού του προγράμματος όσο διαρκούν οι διαπραγματεύσεις, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα αναπτύξουν πρόσθετες δυνάμεις στην περιοχή.
Εφόσον επιτευχθεί τελική πυρηνική συμφωνία, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποσύρουν εντός 30 ημερών τις δυνάμεις που κινητοποίησαν για τον πόλεμο και θα τερματίσουν όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν σύμφωνα με συμφωνημένο χρονοδιάγραμμα, όπως ανέφερε η πηγή που περιέγραψε το περιεχόμενο του κειμένου.
Οι εσωτερικοί επικριτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι το Ιράν είναι απίθανο να αποδεχθεί μια πυρηνική συμφωνία με τους όρους που θέτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και ότι, στο μεταξύ, θα επωφεληθεί περισσότερο από την Ουάσινγκτον μέσω του μνημονίου. Ωστόσο, δύο ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν κατά τη διάρκεια ενημέρωσης δημοσιογράφων τη Δευτέρα ότι τα οφέλη για το Ιράν εξαρτώνται πλήρως από την υλοποίηση ουσιαστικών βημάτων εκ μέρους της Τεχεράνης.
Ένας από τους αξιωματούχους δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα γνωρίζουν μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες εάν το Ιράν είναι πραγματικά διατεθειμένο να προχωρήσει σε πυρηνικές παραχωρήσεις. Σε διαφορετική περίπτωση, η διαδικασία θα μπορούσε να διακοπεί χωρίς το Ιράν να αποκομίσει σημαντικά οφέλη. Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ δήλωσε στο Axios ότι ανησυχεί επειδή «η άποψη του Ιράν για τη συμφωνία φαίνεται να διαφέρει από όσα υποστηρίζει η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα», ζητώντας παράλληλα την άμεση δημοσιοποίηση του εγγράφου.
Ένα από τα βασικά σημεία του μνημονίου αφορά τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία προβλέπεται να ανοίξουν εκ νέου στο άμεσο μέλλον. Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενο του κειμένου, το μνημόνιο ορίζει ότι «το Ιράν θα λάβει μέτρα, καταβάλλοντας κάθε δυνατή προσπάθεια, για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων χωρίς χρέωση για διάστημα 60 ημερών», ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν σταδιακά τον αποκλεισμό τους, ο οποίος θα έχει τερματιστεί πλήρως μέσα σε 30 ημέρες.
Το μνημόνιο προβλέπει επίσης ότι το Ιράν θα διεξαγάγει διάλογο με το Ομάν προκειμένου να καθοριστεί η μελλοντική διοίκηση και οι θαλάσσιες υπηρεσίες στα Στενά του Ορμούζ, με τη συμμετοχή και άλλων χωρών του Κόλπου, ώστε να βρεθεί λύση που θα είναι σύμφωνη με το ισχύον διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των χωρών της περιοχής. Παράλληλα, ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης έχουν αναφερθεί στο ενδεχόμενο επιβολής τελών διέλευσης μετά τη λήξη της περιόδου των 60 ημερών.
Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα στις διαπραγματεύσεις ήταν η αποδέσμευση των παγωμένων κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων του Ιράν. Το μνημόνιο αφήνει σημαντικά περιθώρια ερμηνείας, καθώς αναφέρει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «αναλαμβάνουν να καταστήσουν τα κεφάλαια πλήρως διαθέσιμα προς χρήση με την εφαρμογή του μνημονίου», σύμφωνα με την πηγή που γνωρίζει το κείμενο.
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι θα εφαρμοστεί μοντέλο «πληρωμής βάσει απόδοσης». Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες διαπιστώσουν θετικές «κινήσεις» από το Ιράν, ενδέχεται να αποδεσμεύσουν μέρος των κεφαλαίων ως αντάλλαγμα.
Το μνημόνιο αναφέρει ακόμη ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα περιλαμβάνει ένα «οριστικό και αμοιβαία συμφωνημένο σχέδιο» για τη δημιουργία ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο θα χρηματοδοτήσει την «ανασυγκρότηση και οικονομική ανάπτυξη» του Ιράν, καθώς και μηχανισμό εφαρμογής του σχεδίου.
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη προοπτική, η οποία θα μπορέσει να υλοποιηθεί μόνο εφόσον το Ιράν διαλύσει το πυρηνικό του πρόγραμμα και προχωρήσει σε σημαντικές εσωτερικές μεταρρυθμίσεις.
