Μια ιδιαίτερα ανησυχητική συνεργασία ανάμεσα στους Χούθι της Υεμένης και την αλ Σαμπάμπ στη Σομαλία εξελίσσεται σε νέο πονοκέφαλο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι δύο οργανώσεις ανταλλάσσουν όπλα, χρήματα και τεχνογνωσία σε μια περιοχή κομβική για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και τις μεταφορές πετρελαίου.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάζει η Wall Street Journal, η σχέση των δύο οργανώσεων έχει ξεπεράσει πλέον τις περιστασιακές συναλλαγές όπλων και εξελίσσεται σε βαθύτερη επιχειρησιακή συνεργασία.
Η αλ Σαμπάμπ, ο σομαλικός βραχίονας της Αλ Κάιντα, διαθέτει σημαντικούς οικονομικούς πόρους, αλλά επιδιώκει να αποκτήσει προηγμένα όπλα και τεχνικές δυνατότητες. Οι Χούθι, από την άλλη πλευρά, έχουν αποκτήσει εμπειρία στη χρήση πυραύλων, drones και εξελιγμένων εκρηκτικών και αναζητούν χρηματοδότηση αλλά και μεγαλύτερη παρουσία στην απέναντι πλευρά του Κόλπου του Άντεν.
Ο άνθρωπος που ένωσε τις δύο οργανώσεις
Κεντρικό ρόλο στη δημιουργία του δικτύου φέρεται να είχε ο Σομαλός Τζιμπρίλ Γιαχία Αλί, γνωστός με το προσωνύμιο «One-Armed».
Ο Τζιμπρίλ λειτουργούσε ως μεσάζων στις αγορές όπλων από τους Χούθι, τα οποία στη συνέχεια μεταφέρονταν λαθραία στη Σομαλία για λογαριασμό της αλ Σαμπάμπ.
Οι ΗΠΑ τον εντόπισαν στην Υεμένη και τον σκότωσαν σε αεροπορικό πλήγμα τον Φεβρουάριο του 2026. Ωστόσο, σύμφωνα με τις αμερικανικές εκτιμήσεις, η συνεργασία που βοήθησε να οικοδομηθεί είχε ήδη αποκτήσει δική της δυναμική.
Μαχητές της αλ Σαμπάμπ εκπαιδεύονται στην Υεμένη
Τα στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών επιβεβαιώνουν ότι η συνεργασία δεν περιορίζεται στην εμπορία όπλων.
Έκθεση του ΟΗΕ αναφέρει ότι η αλ Σαμπάμπ έχει στείλει ομάδες μαχητών στην Υεμένη για εκπαίδευση σε αντιαεροπορικά όπλα, αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς και άλλες στρατιωτικές τεχνικές.
Σε μία περίοδο, τέσσερις ομάδες των περίπου 30 μαχητών ταξίδεψαν από τη Σομαλία στην Υεμένη, όπου εκπαιδεύτηκαν για περίπου δύο μήνες.
Νεότερη έκθεση του ΟΗΕ αναφέρει ακόμη ότι η συνεργασία έχει επεκταθεί σε τεχνολογία drones, προσαρμογή μη επανδρωμένων αεροσκαφών και κατασκευή πιο προηγμένων εκρηκτικών μηχανισμών.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που συγκέντρωσαν εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ, στελέχη των Χούθι έχουν ταξιδέψει ακόμη και στη Σομαλία για να εκπαιδεύσουν μέλη της αλ Σαμπάμπ, ενώ εκατοντάδες Σομαλοί φέρονται να έχουν μετακινηθεί προς περιοχές της Υεμένης που ελέγχουν οι Χούθι.
Όπλα με αντάλλαγμα χρήματα και επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα
Η σχέση των δύο οργανώσεων αρχικά χαρακτηριζόταν από δυτικές και περιφερειακές υπηρεσίες ως καθαρά συναλλακτική.
Η αλ Σαμπάμπ ζητούσε προηγμένα όπλα και εκπαίδευση. Σε αντάλλαγμα, σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ, οι Χούθι επιδίωκαν από τη σομαλική οργάνωση να εντείνει την πειρατεία και τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στον Κόλπο του Άντεν και στα ανοικτά της Σομαλίας.
Η ίδια έκθεση κατέγραφε μεταφορές ελαφρών όπλων, πυρομαχικών και τεχνικής τεχνογνωσίας από την Υεμένη προς περιοχές που ελέγχει η αλ Σαμπάμπ.
Οι τελευταίες εκτιμήσεις, όμως, δείχνουν ότι η συνεργασία αρχίζει να αποκτά και στρατηγική διάσταση.
Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ στο επίκεντρο
Η γεωγραφία καθιστά τη συνεργασία ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Η Υεμένη και η Σομαλία βρίσκονται στις δύο πλευρές του Κόλπου του Άντεν, δίπλα στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το στενό πέρασμα που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Ινδικό Ωκεανό.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του κόσμου για πετρέλαιο, LNG και εμπορεύματα.
Η σημασία της έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο καθώς οι αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ έχουν αναγκάσει εταιρείες και πετρελαιοπαραγωγούς να αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές. Το αμερικανικό Congressional Research Service επισημαίνει ότι το Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές μέσα στο 2026.
Οι Χούθι θέλουν «μάτια» στη Σομαλία
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, για τους Χούθι η συνεργασία δεν αφορά μόνο τα χρήματα.
Η παρουσία στην ακτή της Σομαλίας θα μπορούσε να τους δώσει δυνατότητα παρακολούθησης της εμπορικής και στρατιωτικής κίνησης στην απέναντι πλευρά του Κόλπου του Άντεν.
Πληροφορίες περιγράφουν ακόμη σχέδια για εγκατάσταση ραντάρ στη Σομαλία, ώστε να παρακολουθούνται καλύτερα τα πλοία που περνούν από την περιοχή.
Τον Ιούνιο, αντιπροσωπεία των Χούθι φέρεται να πέρασε τον Κόλπο του Άντεν και να συναντήθηκε με στελέχη της αλ Σαμπάμπ στο Τζιλίμπ, την περιοχή που αποτελεί βασικό κέντρο της οργάνωσης στη Σομαλία.
Στις συζητήσεις φέρεται να τέθηκε και η δραστηριότητα του Ισραήλ στη Μπερμπέρα του Somaliland, καθώς οι Χούθι φοβούνται ότι η περιοχή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για παρακολούθηση ή επιχειρήσεις εναντίον της Υεμένης.
Μια απρόσμενη συμμαχία
Η συνεργασία προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση λόγω των έντονων θρησκευτικών διαφορών μεταξύ των δύο οργανώσεων.
Οι Χούθι ανήκουν στο σιιτικό κίνημα των Ζαϊντιτών και έχουν επί χρόνια υποστηριχθεί από το Ιράν. Η αλ Σαμπάμπ αποτελεί σουνιτική τζιχαντιστική οργάνωση συνδεδεμένη με την Αλ Κάιντα.
Οι ιδεολογικές διαφορές, ωστόσο, φαίνεται να έχουν υποχωρήσει μπροστά στα κοινά επιχειρησιακά συμφέροντα.
Ο ΟΗΕ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η ενίσχυση των δεσμών τους αποτελεί αυξανόμενη απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα όχι μόνο της Υεμένης και της Σομαλίας αλλά ολόκληρης της περιοχής.
Ο νέος πονοκέφαλος της Ουάσιγκτον
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυξήσει τα πλήγματά τους κατά της αλ Σαμπάμπ στη Σομαλία, ενώ παράλληλα επιχειρούν να περιορίσουν τα δίκτυα χρηματοδότησης και λαθρεμπορίου των Χούθι.
Μέσα στο 2026 το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει επιβάλει νέες κυρώσεις σε πρόσωπα και εταιρείες που κατηγορούνται ότι χρηματοδοτούν τους Χούθι ή τους προμηθεύουν με όπλα και εξοπλισμό.
Η μεγαλύτερη ανησυχία για την Ουάσιγκτον είναι ότι δύο οργανώσεις που μέχρι πρόσφατα λειτουργούσαν σε διαφορετικά μέτωπα μπορούν πλέον να συνδυάσουν τα πλεονεκτήματά τους: τα χρήματα και το ανθρώπινο δυναμικό της αλ Σαμπάμπ με τα drones, τους πυραύλους και την τεχνογνωσία των Χούθι.
Και εάν η συνεργασία επεκταθεί στις επιθέσεις εναντίον πλοίων, ο Κόλπος του Άντεν και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ κινδυνεύουν να μετατραπούν σε ακόμη ένα μέτωπο για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα, σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια των ενεργειακών οδών της Μέσης Ανατολής βρίσκεται ήδη υπό πρωτοφανή πίεση.
