Νέο πεδίο έντασης ανοίγει μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, αυτή τη φορά γύρω από έναν από τους πολυτιμότερους και πιο ευαίσθητους πόρους της περιοχής: το νερό.
Διαιτητικό δικαστήριο που λειτουργεί υπό την αιγίδα του Μόνιμου Διαιτητικού Δικαστηρίου (PCA) στη Χάγη έκρινε ότι η Ινδία οφείλει να συνεχίσει να τηρεί τη Συνθήκη για τα Νερά του Ινδού του 1960 και ότι δεν είχε επαρκή νομική βάση για να θέσει μονομερώς τη συμφωνία σε αναστολή.
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς η συνθήκη αφορά το σύστημα του Ινδού και των παραποτάμων του, από το οποίο εξαρτάται τεράστιο μέρος της γεωργικής παραγωγής του Πακιστάν. Σύμφωνα με το Reuters, η συμφωνία εξασφαλίζει νερό σε περιοχές που αντιστοιχούν περίπου στο 80% των πακιστανικών καλλιεργειών.
«Φρένο» και σε υδροηλεκτρικό έργο στο Κασμίρ
Το δικαστήριο δεν περιορίστηκε στο ζήτημα της ισχύος της συνθήκης. Επέβαλε και προσωρινούς περιορισμούς στις εργασίες της Ινδίας στο υδροηλεκτρικό έργο Ratle, στον ποταμό Τσενάμπ, στην περιοχή του Κασμίρ.
Συγκεκριμένα, η Ινδία δεν μπορεί να προχωρήσει πέρα από ορισμένα επίπεδα στην κατασκευή του τοιχώματος του φράγματος και της δομής εισαγωγής νερού έως ότου αποφανθεί ουδέτερος εμπειρογνώμονας που έχει οριστεί μέσω της Παγκόσμιας Τράπεζας. Η απόφασή του αναμένεται έως τον Ιούλιο του 2027.
Το PCA ανέφερε ότι εξέτασε ομόφωνα τα επιχειρήματα που επικαλέστηκε η Ινδία για την αναστολή της συνθήκης και κατέληξε ότι κανένα από αυτά δεν δικαιολογεί την αναστολή ή την καταγγελία της.
Κατά συνέπεια, όπως σημειώνεται στην απόφαση, η Συνθήκη για τα Νερά του Ινδού «παραμένει σε πλήρη ισχύ» και η Ινδία οφείλει να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τον σχεδιασμό και τη λειτουργία υδροηλεκτρικών έργων στους δυτικούς ποταμούς.
Η Ινδία απορρίπτει την απόφαση
Το Νέο Δελχί αντέδρασε αμέσως και σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους. Το ινδικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι απορρίπτει «κατηγορηματικά» την απόφαση, επαναλαμβάνοντας ότι η Ινδία δεν αναγνωρίζει τη νομιμότητα του συγκεκριμένου διαιτητικού οργάνου.
Η ινδική πλευρά υποστηρίζει ότι το δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να αποφανθεί για τις «κυρίαρχες αποφάσεις» της χώρας και ξεκαθαρίζει ότι οι αποφάσεις του δεν θα επηρεάσουν τα έργα που υλοποιεί η Ινδία.
Από την επίθεση στο Κασμίρ στην «αναστολή» της συνθήκης
Η κρίση γύρω από τα νερά του Ινδού κλιμακώθηκε μετά την πολύνεκρη επίθεση στο Παχαλγκάμ, στο ινδικό Κασμίρ, τον Απρίλιο του 2025, κατά την οποία σκοτώθηκαν 26 άνθρωποι.
Η Ινδία κατηγόρησε το Πακιστάν ότι συνδεόταν με την επίθεση, κάτι που το Ισλαμαμπάντ αρνήθηκε, και στη συνέχεια ανακοίνωσε ότι θέτει τη Συνθήκη για τα Νερά του Ινδού «σε αναστολή». Ακολούθησε τον Μάιο του 2025 η σοβαρότερη στρατιωτική αναμέτρηση μεταξύ των δύο πυρηνικών δυνάμεων εδώ και δεκαετίες.
Η συνθήκη, που είχε υπογραφεί το 1960 με τη διαμεσολάβηση της Παγκόσμιας Τράπεζας, είχε καταφέρει να επιβιώσει για περισσότερες από έξι δεκαετίες παρά τους πολέμους, τις συνοριακές συγκρούσεις και τις αλλεπάλληλες διπλωματικές κρίσεις ανάμεσα στις δύο χώρες.
Το Πακιστάν πανηγυρίζει για «δικαίωση»
Στον αντίποδα, το Ισλαμαμπάντ χαιρέτισε την απόφαση ως σημαντική νομική δικαίωση. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Ισάκ Νταρ, ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ότι η απόφαση απορρίπτει την προσπάθεια της Ινδίας να θέσει μονομερώς τη συνθήκη σε αναστολή και επιβεβαιώνει ότι παραμένει δεσμευτική και για τις δύο χώρες.
Όπως τόνισε, η εξέλιξη «δικαιώνει τη σταθερή θέση του Πακιστάν ότι μια δεσμευτική διεθνής συνθήκη δεν μπορεί να ανασταλεί ή να παραμεριστεί μονομερώς».
Το Πακιστάν έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι οποιαδήποτε προσπάθεια να στερηθεί τη νόμιμη ποσότητα νερού που του αναλογεί θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως εξαιρετικά σοβαρή απειλή για την εθνική του ασφάλεια. Ο Νταρ είχε δηλώσει νωρίτερα ότι το Ισλαμαμπάντ θα χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα νομικά και πολιτικά μέσα για να υπερασπιστεί τα δικαιώματά του.
Pakistan welcomes the unanimous Award of the Court of Arbitration today, which decisively rejects India’s unlawful attempt to place the Indus Waters Treaty “in abeyance” and reaffirms that the Treaty remains fully in force and binding on both parties.
The Award vindicates…— Ishaq Dar (@MIshaqDar50) August 31, 2026
Το νερό ως νέο «όπλο» στην αντιπαράθεση
Η διαμάχη δεν αφορά μόνο δύο φράγματα ή μια διπλωματική συμφωνία. Αγγίζει άμεσα την επισιτιστική και οικονομική ασφάλεια του Πακιστάν.
Ο Ινδός υπουργός Υδάτινων Πόρων είχε φτάσει στο σημείο να δηλώσει ότι το Νέο Δελχί θα επιδιώξει να μην αφήσει «ούτε σταγόνα» νερού να κατευθυνθεί προς το Πακιστάν πέρα από όσα θεωρεί ότι δικαιούται, ενώ το Ισλαμαμπάντ έχει κατηγορήσει την Ινδία ότι επιχειρεί να μετατρέψει το νερό σε εργαλείο πολιτικής πίεσης.
Με την κλιματική αλλαγή, την αύξηση του πληθυσμού και την πίεση στους υδάτινους πόρους να γίνονται ολοένα εντονότερες στη Νότια Ασία, η αντιπαράθεση για τον Ινδό μπορεί να εξελιχθεί σε ένα από τα πιο επικίνδυνα μέτωπα μεταξύ των δύο πυρηνικών αντιπάλων.
Η σημερινή απόφαση της Χάγης δίνει νομικό πλεονέκτημα στο Πακιστάν, αλλά η κατηγορηματική άρνηση της Ινδίας να την αναγνωρίσει δείχνει ότι η διαμάχη απέχει πολύ από το τέλος της.
