Ο πρώην στρατιωτικός ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας Ράτκο Μλάντιτς, που είχε καταδικαστεί σε ισόβια από τη διεθνή δικαιοσύνη κυρίως για τη γενοκτονία των Μουσουλμάνων της Βοσνίας στη Σρεμπρένιτσα το 1995, πέθανε σήμερα στο κέντρο κράτησης των Ηνωμένων Εθνών στη Χάγη όπου εξέτιε την ποινή του, μετέδωσε η σερβική δημόσια τηλεόραση.
«Ο Ράτκο Μλάντιτς, πρώην διοικητής του Στρατού της Σερβικής Δημοκρατίας (…) πέθανε σε ηλικία 84 ετών» ανέφερε στον ιστότοπό της η σερβική τηλεόραση. Τον θάνατό του επιβεβαίωσε αξιωματούχος του ΟΗΕ.
Ο Ράτκο Μλάντιτς, ο πρώην διοικητής των σερβοβοσνιακών δυνάμεων κατά τον πόλεμο της Βοσνίας, πέθανε στη Χάγη, αφήνοντας πίσω του μία από τις πιο σκοτεινές διαδρομές στην ευρωπαϊκή ιστορία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Μλάντιτς είχε καταδικαστεί από τη διεθνή δικαιοσύνη για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου, με την υπόθεσή του να συνδέεται άμεσα με δύο από τα πιο αιματηρά κεφάλαια του πολέμου της Βοσνίας: την πολιορκία του Σαράγεβο και τη γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα.
Τον Ιούλιο του 1995, μετά την κατάληψη της Σρεμπρένιτσα, περισσότερα από 8.000 μουσουλμάνοι άνδρες και αγόρια δολοφονήθηκαν. Η σφαγή χαρακτηρίστηκε από τα διεθνή δικαστήρια ως γενοκτονία.
Ο διοικητής των σερβοβοσνιακών δυνάμεων
Ο Ράτκο Μλάντιτς γεννήθηκε στις 12 Μαρτίου 1943 στη Βοσνία και ακολούθησε στρατιωτική καριέρα στον Γιουγκοσλαβικό Λαϊκό Στρατό.
Μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και την έναρξη του πολέμου στη Βοσνία, ανέλαβε τον Μάιο του 1992 τη διοίκηση του στρατού των Σερβοβόσνιων. Παρέμεινε στη θέση αυτή σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Υπό τις διαταγές του, οι σερβοβοσνιακές δυνάμεις πραγματοποίησαν εκτεταμένες επιχειρήσεις εναντίον μουσουλμανικών και κροατικών πληθυσμών.
Μαζί με τον Ράντοβαν Κάρατζιτς, τον πολιτικό ηγέτη των Σερβοβόσνιων, ο Μλάντιτς θεωρήθηκε από τη διεθνή δικαιοσύνη ένα από τα κεντρικά πρόσωπα της εκστρατείας εθνοκάθαρσης στη Βοσνία.
Η πολιορκία του Σαράγεβο και η Σρεμπρένιτσα
Το όνομα του Μλάντιτς συνδέθηκε περισσότερο από οτιδήποτε άλλο με την πολιορκία του Σαράγεβο, η οποία διήρκεσε 43 μήνες.
Οι δυνάμεις των Σερβοβόσνιων κατηγορήθηκαν για εκτεταμένους βομβαρδισμούς και επιθέσεις ελεύθερων σκοπευτών εναντίον του άμαχου πληθυσμού της πόλης.
Το δεύτερο και πιο αιματηρό κεφάλαιο ήταν η Σρεμπρένιτσα. Τον Ιούλιο του 1995, μετά την κατάληψη της περιοχής, περισσότεροι από 8.000 μουσουλμάνοι άνδρες και αγόρια δολοφονήθηκαν.
Η διεθνής δικαιοσύνη χαρακτήρισε τη σφαγή γενοκτονία, μία από τις χειρότερες θηριωδίες που σημειώθηκαν στην Ευρώπη μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
16 χρόνια φυγόδικος
Ο Μλάντιτς είχε κατηγορηθεί από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία ήδη από το 1995. Ωστόσο, κατάφερε να παραμείνει ασύλληπτος για περίπου 16 χρόνια.
Τον Μάιο του 2011 συνελήφθη τελικά στη Σερβία και οδηγήθηκε στη Χάγη, όπου ξεκίνησε η δίκη του.
Τον Νοέμβριο του 2017 κρίθηκε ένοχος για γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη.
Ο «ήρωας» για τους εθνικιστές και ο εγκληματίας πολέμου για τη διεθνή δικαιοσύνη
Παρά την καταδίκη του, ο Μλάντιτς παρέμεινε για ένα μέρος των Σέρβων εθνικιστών σύμβολο και «ήρωας πολέμου».
Στο Βελιγράδι το όνομά του, αλλά και πορτρέτα του, έχουν εμφανιστεί κατά καιρούς σε τοίχους και γκράφιτι. Σύμφωνα με την Πρωτοβουλία Νέων για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στη Σερβία, τον Μάρτιο του 2023 είχαν καταγραφεί περισσότερες από 250 σχετικές αναφορές στην πόλη.
Ορισμένα από τα γκράφιτι βρίσκονταν σε κεντρικά σημεία του Βελιγραδίου και συνοδεύονταν από μηνύματα που αρνούνταν τη γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα.
Για τους συγγενείς των θυμάτων και τη διεθνή δικαιοσύνη, ωστόσο, ο Μλάντιτς ταυτίστηκε με την εθνοκάθαρση, τη Σρεμπρένιτσα και τα εγκλήματα που σημάδεψαν τον πόλεμο της Βοσνίας.
Ο θάνατός του στη Χάγη κλείνει τον κύκλο ενός από τα πιο αμφιλεγόμενα και αιματηρά πρόσωπα των Βαλκανίων, χωρίς όμως να σβήνει τις πληγές και τη διαμάχη που εξακολουθούν να συνοδεύουν την κληρονομιά του πολέμου της Βοσνίας.
