Ένας καλικάντζαρος καρχαρίας (goblin shark), ένα από τα πιο μυστηριώδη και σπάνια είδη των βαθέων υδάτων, καταγράφηκε ζωντανός στο φυσικό του περιβάλλον όχι μία αλλά δύο φορές, σε μια ανακάλυψη που οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν εξαιρετικά σημαντική.
Οι ερευνητές εξέταζαν βίντεο που είχε καταγραφεί το 2019 σε ένα υποθαλάσσιο όρος κοντά στο νησί Τζάρβις, όταν εντόπισαν το εξαιρετικά δυσεύρετο ζώο. Μια δεύτερη παρατήρηση πραγματοποιήθηκε αργότερα, κατά τη διάρκεια αποστολής στην Τάφρο της Τόνγκα το 2024.
Μέχρι σήμερα, τα συγκεκριμένα πλάσματα είχαν παρατηρηθεί μόνο αφού πιάνονταν σε αλιευτικά αγκίστρια και μεταφέρονταν στην επιφάνεια, όπου πέθαιναν λίγο αργότερα.
Με το μακρύ και ιδιαίτερα εμφανές ρύγχος του, το είδος ξεχωρίζει για την ασυνήθιστη εμφάνισή του. Ένας από τους ερευνητές μάλιστα αστειεύτηκε λέγοντας ότι πρόκειται για ένα ζώο με πρόσωπο «που ούτε η μητέρα του δεν θα αγαπούσε».
Η σπάνια καταγραφή σε μεγάλα βάθη
«Ο καλικάντζαρος καρχαρίας είναι ένα χαρισματικό ζώο των βαθέων υδάτων και ποτέ δεν πίστευα ότι θα βλέπαμε έναν ζωντανό», δήλωσε ο καθηγητής Άλαν Τζέιμισον, συν-συγγραφέας της μελέτης.
Όπως εξήγησε, δεν ήταν μόνο η θέαση ενός ζωντανού δείγματος που προκάλεσε εντύπωση, αλλά και το γεγονός ότι ο καλικάντζαρος καρχαρίας που καταγράφηκε στην Τάφρο της Τόνγκα βρισκόταν περίπου 700 μέτρα βαθύτερα από οποιαδήποτε προηγούμενη γνωστή καταγραφή του είδους, καθιστώντας τον τον βαθύτερα καταγεγραμμένο λευκό καρχαρία.
«Σε εκείνη την αποστολή καταγράψαμε περισσότερες από 50 ημέρες συνεχούς βιντεολήψης σε βάθη από 800 έως 10.800 μέτρα και αυτή η παρατήρηση διήρκεσε λίγο περισσότερο από 20 δευτερόλεπτα, κάτι που αποδεικνύει πόσο δυσεύρετο είναι αυτό το είδος και πόσο ξεχωριστό είναι το γεγονός ότι είχαμε δύο παρατηρήσεις στην ίδια μελέτη», πρόσθεσε.
Ένα «ζωντανό απολίθωμα» ηλικίας 125 εκατομμυρίων ετών
Οι καλικάντζαροι καρχαρίες συχνά αποκαλούνται «ζωντανά απολιθώματα», καθώς αποτελούν τους μοναδικούς εν ζωή εκπροσώπους της οικογένειάς τους, μιας εξελικτικής γραμμής καρχαριών που χρονολογείται σχεδόν 125 εκατομμύρια χρόνια πίσω.
Μέχρι σήμερα, είχαν παρατηρηθεί μόνο στην επιφάνεια, σύμφωνα με την Daily Mail. Ωστόσο, σε νέα μελέτη που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του πανεπιστημίου της Χαβάης στη Μανόα και του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αυστραλίας, το είδος τεκμηριώθηκε δύο φορές.
Το 2019, ένα όχημα εξερεύνησης βαθέων υδάτων κατέγραφε εικόνες γύρω από τον Ύφαλο Κίνγκμαν, την Ατόλλη Παλμίρα και το νησί Τζάρβις, εντός του Εθνικού Θαλάσσιου Μνημείου Απομακρυσμένων Νησιών του Ειρηνικού.
Αφού ενημερώθηκαν για μια πιθανή παρατήρηση, οι ερευνητές εξέτασαν προσεκτικά το υλικό και επιβεβαίωσαν ότι ο καρχαρίας που είχε καταγραφεί ήταν πράγματι καλικάντζαρος καρχαρίας.
Στη συνέχεια, το 2024, πραγματοποιήθηκε δεύτερη παρατήρηση κατά τη διάρκεια αποστολής στην Τάφρο της Τόνγκα.
«Μοναδική τιμή να τον βλέπεις ζωντανό»
«Το να βλέπεις τον πιο εμβληματικό από όλους τους καρχαρίες των βαθέων υδάτων ζωντανό και υγιή στο φυσικό του περιβάλλον είναι μια μοναδική τιμή», δήλωσε ο Άαρον Τζούντα, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
«Έμεινα επίσης έκπληκτος από το βάθος στο οποίο εντοπίστηκε αυτό το είδος. Η παρατήρηση στην πλαγιά της Τάφρου της Τόνγκα έγινε σχεδόν 700 μέτρα βαθύτερα από το βάθος στο οποίο γνωρίζαμε ότι ζούσε το είδος», ανέφερε.
Οι ωκεανοί παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητοι
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν πόσο μικρό μέρος των ωκεανών της Γης έχει εξερευνηθεί μέχρι σήμερα.
«Είναι πραγματικά σημαντικό να συνεχίζουμε το έργο φυσικής ιστορίας», δήλωσε ο κ. Τζούντα.
«Νέες ανακαλύψεις όπως αυτή αποδεικνύουν ότι υπάρχουν ακόμη τόσα πολλά να εξερευνήσουμε στο σπίτι μας, τον βαθύ ωκεανό. Δεδομένης της νέας, διευρυμένης γεωγραφικής εξάπλωσης του καλικάντζαρου καρχαρία, το είδος μπορεί πλέον να συμπεριληφθεί στην περιφερειακή διαχείριση και στους καταλόγους βιοποικιλότητας ενός κράτους, ενώ προηγουμένως δεν γνωρίζαμε καν ότι βρισκόταν εκεί».
«Ο πιο άσχημος καρχαρίας του πλανήτη»
Μιλώντας στη The Guardian, ο καθηγητής Κάλουμ Μπράουν, ειδικός στα ψάρια από το Πανεπιστήμιο ΜακΚουάρι, χαρακτήρισε τον καλικάντζαρο καρχαρία ως τον «πιο άσχημο καρχαρία στον πλανήτη».
«Είναι απίστευτα τρομακτικοί στην όψη. Ούτε η μητέρα τους δεν θα αγαπούσε τα πρόσωπά τους», είπε χαρακτηριστικά.
«Έχουν αυτές τις πραγματικά παράξενες μακριές μύτες και τα αλλόκοτα προεξέχοντα σαγόνια τους. Όταν εντοπίζουν θήραμα με το μακρύ τους ρύγχος, τα σαγόνια τους μπορούν να εκτοξευθούν προς τα εμπρός και να το αρπάξουν».
Όπως πρόσθεσε, «είναι σαν κάτι βγαλμένο από ταινία τρόμου».
