Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν τις βασικές προβλέψεις ενός προσχεδίου μνημονίου κατανόησης που φέρεται να βρίσκεται υπό επεξεργασία. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το έγγραφο περιλαμβάνει δεσμεύσεις από την αμερικανική πλευρά για άρση των πετρελαϊκών κυρώσεων, καθώς και δέσμευση του Ιράν να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ εντός 30 ημερών.
Το πρακτορείο ειδήσεων Mehr ανέφερε ότι το έγγραφο περιλαμβάνει 14 σημεία και προβλέπει πως οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν από την αποδέσμευση του μισού ποσού των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων, την αναστολή των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, όλες οι αμερικανικές δυνάμεις θα πρέπει να αποσυρθούν από τις περιοχές γύρω από το Ιράν, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους θα πρέπει να παρουσιάσουν σχέδια ανοικοδόμησης για τη χώρα αξίας τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το CNBC ανέφερε ότι επικοινώνησε με τον Λευκό Οίκο ζητώντας σχόλιο.
Οι δηλώσεις Τραμπ και οι προσδοκίες για συμφωνία
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε την Πέμπτη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «μόλις πέτυχαν μια σπουδαία διευθέτηση του πολέμου με το Ιράν», υπό την προϋπόθεση της «οριστικοποίησης των εγγράφων».
Μιλώντας στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ υποστήριξε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν εκ νέου αμέσως μόλις υπογραφεί μια συμφωνία.
Το Ισραήλ δεν είχε σχολιάσει μέχρι στιγμής το τελευταίο προσχέδιο του μνημονίου κατανόησης που δημοσιοποιήθηκε από τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης την Παρασκευή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε επίσης ότι είχε συνομιλίες με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς και με άλλους ηγέτες της περιοχής σχετικά με το ενδεχόμενο μνημονίου ή συμφωνίας με το Ιράν.
Το γραφείο του Νετανιάχου επιβεβαίωσε αργότερα την Πέμπτη την επικοινωνία, αναφέροντας σε ανακοίνωσή του ότι, παρότι το Ισραήλ δεν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, ο πρωθυπουργός εκτίμησε τη «δέσμευση» του Τραμπ ότι η τελική συμφωνία που θα προκύψει από τις διαπραγματεύσεις θα περιλαμβάνει διάφορους περιορισμούς στις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν και σε άλλες δραστηριότητές του.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ για την παγκόσμια αγορά ενέργειας
Περίπου το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και το 20% των παγκόσμιων μεταφορών υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό που έχει μετατραπεί σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία συμφόρησης κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Οι προσδοκίες για επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας ενίσχυσαν τις διεθνείς αγορές την Παρασκευή. Οι ευρωπαϊκές μετοχές κατέγραψαν άνοδο, με τον πανευρωπαϊκό δείκτη Stoxx 600 να ενισχύεται κατά 1,8%, ενώ τα περισσότερα μεγάλα χρηματιστήρια σημείωσαν κέρδη περίπου 2% κατά τις πρωινές συναλλαγές.
Την ίδια ώρα, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν, με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης αμερικανικού αργού για παράδοση τον Ιούλιο να καταγράφουν πτώση 1,61%. Τα συμβόλαια Αυγούστου για το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, υποχώρησαν κατά 1,75%.
Τα 14 σημεία του προσχεδίου μνημονίου
Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr δημοσίευσε κατάλογο όρων που, σύμφωνα με πληροφορίες, περιλαμβάνονται στο προσχέδιο μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Το πρακτορείο επικαλείται πηγή που βρίσκεται κοντά στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα, ωστόσο οι λεπτομέρειες δεν έχουν επιβεβαιωθεί δημόσια ούτε από την Τεχεράνη ούτε από την Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το κείμενο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί από την ιρανική ηγεσία.
Τα 14 σημεία που περιλαμβάνονται στο προσχέδιο είναι τα εξής:
Μόνιμη και άμεση παύση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών για μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν και σεβασμό της κυριαρχίας του.
Άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
Απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από τις περιοχές γύρω από το Ιράν.
Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών με «ιρανικές ρυθμίσεις».
Αναστολή των αμερικανικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο.
Εκπόνηση σχεδίων ανοικοδόμησης του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους αξίας τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Εξήντα ημέρες διαπραγματεύσεων για την επίτευξη τελικής συμφωνίας «βασισμένης στα πυρηνικά ζητήματα και στην πλήρη άρση των κυρώσεων».
Επαναβεβαίωση της δέσμευσης του Ιράν να μην παράγει πυρηνικά όπλα.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα αυξήσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή ούτε θα επιβάλουν νέες κυρώσεις.
Αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα μπλοκαρισμένα ιρανικά κεφάλαια.
Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
Έγκριση της τελικής συμφωνίας μέσω ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Οι τελικές διαπραγματεύσεις δεν θα ξεκινήσουν πριν από την αποδέσμευση του μισού ποσού των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, την αναστολή των κυρώσεων στο πετρέλαιο και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού. Παράλληλα, «οι συζητήσεις για το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και τη στήριξη ομάδων αντίστασης έχουν οριστικά αφαιρεθεί από την ατζέντα».
Ο ρόλος του Λιβάνου και της Χεζμπολάχ
Το Ισραήλ έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι θα συνεχίσει τις χερσαίες επιχειρήσεις του στον νότιο Λίβανο παρά την εκεχειρία που συμφωνήθηκε τον Απρίλιο και η οποία έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Ο ισραηλινός στρατός έχει θέσει υπό τον έλεγχό του εκτεταμένες περιοχές της χώρας, στο πλαίσιο της προσπάθειας εξάρθρωσης της Χεζμπολάχ, της ισχυρότερης ένοπλης οργάνωσης που υποστηρίζεται από το Ιράν στην περιοχή.
Αναφορές σχετικά με τις συνεχιζόμενες διαβουλεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου υποστηρίζουν ότι μια πιθανή συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις στον πόλεμο του Ισραήλ στον Λίβανο, με τη Χεζμπολάχ να απαιτεί την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη χώρα.
Πιθανή τελετή υπογραφής στη Γενεύη
Το αμερικανικό μέσο ενημέρωσης Axios μετέδωσε ότι τέσσερα αεροσκάφη της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας αναχώρησαν με προορισμό την Ευρώπη, προκειμένου να προετοιμάσουν πιθανή τελετή υπογραφής συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.
Σύμφωνα με το Axios, που επικαλείται πηγές με γνώση των προετοιμασιών, τα αεροσκάφη κατευθύνονται προς τη Γενεύη, όπου αναμένεται να υπογράψει εκ μέρους της Ουάσιγκτον ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς.
Παρά τους ισχυρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να υπογραφεί ακόμη και μέσα στο Σαββατοκύριακο, το Ιράν δήλωσε ότι δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση.
