Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δηλώνει πως το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα υπογραφεί σύντομα, αν και η Τεχεράνη διαψεύδει μία τέτοια εξέλιξη. Σύμφωνα με διπλωμάτη μιας από τις χώρες που μεσολάβησαν και αξιωματούχο των ΗΠΑ, που επικαλείται ο ιστότοπος Axios, η συμφωνία αυτή προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια, καθώς και την άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, υπό την προϋπόθεση της συμμόρφωσής του.
Το μνημόνιο κατανόησης, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, θα παρατείνει την εκεχειρία για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν πυρηνικές διαπραγματεύσεις. Το κείμενο περιλαμβάνει ένα πλαίσιο για την αντιμετώπιση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, αν και οποιαδήποτε ενέργεια σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο λεπτομερή συμφωνία.
Ο διπλωμάτης από μία από τις χώρες που μεσολάβησαν, ο οποίος εξήγησε στην Axios το τελευταίο κείμενο, δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν συμφωνήσει στο κείμενο μιας συμφωνίας», αλλά αναγνώρισε ότι η συμφωνία χρειάζεται ακόμη την τελική έγκριση.
Μέχρι το βράδυ της Πέμπτης, η συμφωνία είχε εγκριθεί από την ιρανική πλευρά σε υψηλό επίπεδο, αλλά πιθανώς όχι από τον ανώτατο ηγέτη, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, σύμφωνα με δύο πηγές που έχουν γνώση του θέματος.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι αναμένει τελετή υπογραφής το Σαββατοκύριακο. Ένας εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν έχει καταλήξει ακόμη σε τελική απόφαση».
Ο Λευκός Οίκος είχε εκτιμήσει αρκετές φορές τους τελευταίους δύο μήνες ότι η συμφωνία ήταν κοντά, αλλά οι διαπραγματεύσεις κατέληγαν σε αδιέξοδο. Ο διπλωμάτης εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι, αυτή τη φορά, το κείμενο θα παραμείνει ως έχει.
Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες από δύο χώρες που μεσολάβησαν και δύο αξιωματούχους των ΗΠΑ, η προσωρινή συμφωνία επιτεύχθηκε την Τετάρτη το βράδυ μετά από ώρες διαπραγματεύσεων μεταξύ του μεσολαβητή του Κατάρ, Αλί Αλ-Θαουάντι, και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί.
Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στην Τεχεράνη, ο Αλ-Θαουάντι μίλησε πολλές φορές στο τηλέφωνο με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρετ Κούσνερ, ανέφεραν δύο πηγές.
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι η συμφωνία είχε οριστικοποιηθεί ήρθε ως έκπληξη για τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Τις τελευταίες ημέρες, ο Νετανιάχου βρέθηκε στο σκοτάδι, καλώντας συμμάχους κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ για να προσπαθήσει να συγκεντρώσει πληροφορίες, σύμφωνα με αμερικανική πηγή με άμεση γνώση που επικαλείται το Axios.
Πυρηνικά
Σύμφωνα με το μνημόνιο συνεργασίας, το Ιράν θα αναλάβει ορισμένες δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, πρώτα και κύρια να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και να επιλύσει την αντιπαράθεση γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιο.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε ότι ο Τραμπ συμφώνησε ότι μία από τις επιλογές για την επίλυση του ζητήματος θα μπορούσε να είναι η μείωση του βαθμού εμπλουτισμού του ουρανίου του Ιράν εντός της χώρας, υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Οποιαδήποτε μέτρα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα ληφθούν μόνο εάν επιτευχθεί μια δεύτερη συμφωνία – μια αβέβαιη προοπτική, δεδομένου πόσο δύσκολες αποδείχθηκαν οι διαπραγματεύσεις για το μνημόνιο συνεργασίας, οι οποίες ήταν πολύ λιγότερο τεχνικής φύσης.
Στενά του Ορμούζ
Το μνημόνιο συνεργασίας προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών χωρίς διόδια, με επιστροφή στους προπολεμικούς όγκους ναυτιλιακών μεταφορών εντός 30 ημερών. Σε αντάλλαγμα, θα αρθεί και ο αμερικανικός αποκλεισμός.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει προηγουμένως στο Axios ότι μετά την επαναλειτουργία των Στενών, θα χορηγούνταν στο Ιράν προσωρινές απαλλαγές από τις κυρώσεις, ώστε να μπορεί να πουλάει πετρέλαιο για 60 ημέρες. Αυτό θα απέφερε πολύτιμα έσοδα στην Τεχεράνη.
Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα αυξηθεί εάν το Ιράν συμμορφωθεί με την αρχική συμφωνία και επιδείξει «καλή πίστη» στις επακόλουθες διαπραγματεύσεις.
Δεσμευμένα κεφάλαια
Δεν είναι σαφές εάν το κείμενο περιλαμβάνει κάποια λεπτομερή εξήγηση για το τι θα συμβεί με τα δισεκατομμύρια ιρανικά δολάρια που έχουν παγώσει στο εξωτερικό.
Το Ιράν έχει επιμείνει ότι πρέπει να λάβει κάποια χρήματα αμέσως μετά την υπογραφή οποιασδήποτε αρχικής συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι θα αποδεσμευτούν σε δόσεις με βάση τη συμμόρφωση.
Μια πηγή των ΗΠΑ εκτός της κυβέρνησης εξέφρασε την ανησυχία της ότι το ζήτημα των δεσμευμένων κεφαλαίων ενδέχεται να ρυθμιστεί μέσω μιας μυστικής παράπλευρης συμφωνίας. Ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ διέψευσε πρόσφατα αυτή την πιθανότητα στο Axios.
Οι ΗΠΑ, το Ιράν και το Κατάρ συζήτησαν τις τελευταίες ημέρες έναν μηχανισμό μέσω του οποίου το Ιράν θα αποκτήσει πρόσβαση σε μέρος των δεσμευμένων κεφαλαίων του στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο των ΗΠΑ και μια πηγή από μία από τις χώρες που μεσολάβησαν.
Η συμφωνία, στην οποία μεσολάβησαν από κοινού το Κατάρ και το Πακιστάν, θα ονομαστεί «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ» – αν, φυσικά, και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν τελικά να την υπογράψουν.
«Συνεργαζόμαστε με τα μέρη για να δώσουμε τις τελευταίες πινελιές στη συμφωνία και να ορίσουμε ημερομηνία για την τελετή υπογραφής», δήλωσε ο διπλωμάτης από μία από τις χώρες που μεσολάβησαν.
