Το 1626, ο Πίτερ Μίνουιτ, αξιωματούχος της Ολλανδικής Δυτικοϊνδικής Εταιρείας και επικεφαλής της αποικίας της Νέας Ολλανδίας, φέρεται να διαπραγματεύτηκε την περίφημη «αγορά» του Μανχάταν από αυτόχθονες κατοίκους της περιοχής, που συνήθως ταυτίζονται με τους Λενάπε. Σύμφωνα με επιστολή της εποχής, οι Ολλανδοί απέκτησαν το νησί έναντι αγαθών αξίας 60 φιορινιών — ποσό που αργότερα αποδόθηκε, απλουστευτικά, ως «24 δολάρια».
Πριν γίνει ο πυρήνας της Νέας Υόρκης, το Μανχάταν ήταν το Manahatta, το «λοφώδες νησί», με δάση, αμμώδεις ακτές και πλούσια πανίδα. Οι Λενάπε ζούσαν εποχικά στην περιοχή, αξιοποιώντας τους φυσικούς της πόρους. Το ταξίδι του Χένρι Χάντσον το 1609, για λογαριασμό των Ολλανδών, άνοιξε τον δρόμο για την ολλανδική παρουσία, καθώς η περιοχή είχε μεγάλο εμπορικό ενδιαφέρον λόγω της γούνας κάστορα, πολύτιμης τότε στην Ευρώπη.
Η περίφημη συναλλαγή του 1626 βασίζεται κυρίως σε επιστολή του Ολλανδού Πίτερ Σχάγκεν, σύμφωνα με την οποία οι Ολλανδοί είχαν αγοράσει το νησί «Manhattes» από τους αυτόχθονες κατοίκους έναντι 60 φιορινιών. Συμβόλαιο ή άλλο έγγραφο που να περιγράφει αναλυτικά τους όρους της συμφωνίας δεν έχει βρεθεί, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για το τι ακριβώς συνέβη. Η γνωστή φράση «για 24 δολάρια» καθιερώθηκε αργότερα, κυρίως τον 19ο αιώνα, όταν τα 60 φιορίνια αποδόθηκαν σε ένα ποσό που φαινόταν εξαιρετικά μικρό. Στη λαϊκή αφήγηση, η ιστορία απλουστεύτηκε ακόμη περισσότερο, με τους αυτόχθονες να εμφανίζονται ότι πούλησαν το Μανχάταν για χάντρες και μικροαντικείμενα.
Οι σύγχρονοι ιστορικοί αντιμετωπίζουν αυτή την εκδοχή με επιφύλαξη. Τα 60 φιορίνια δεν αντιστοιχούσαν απλώς σε «24 σημερινά δολάρια», ενώ η συναλλαγή πιθανότατα περιλάμβανε εμπορεύματα, υφάσματα, εργαλεία ή άλλα αγαθά.
Ακόμη πιο σύνθετο είναι το ζήτημα της ίδιας της «πώλησης»: για τους Ολλανδούς, η συμφωνία μπορούσε να παρουσιαστεί ως απόκτηση κυριαρχίας πάνω στη γη, όμως για τους Λενάπε η έννοια της ιδιοκτησίας δεν ταυτιζόταν με την ευρωπαϊκή αντίληψη. Πολλοί ιστορικοί εκτιμούν ότι οι αυτόχθονες πιθανότατα αντιλαμβάνονταν τέτοιες συμφωνίες ως παραχώρηση χρήσης, συνύπαρξη ή εμπορική διευθέτηση, όχι ως οριστική εκχώρηση της γης τους.
Το Μανχάταν εξελίχθηκε στη συνέχεια στο Νέο Άμστερνταμ, την ολλανδική αποικιακή εγκατάσταση που το 1664 πέρασε στους Άγγλους και μετονομάστηκε σε Νέα Υόρκη. Η ιστορία των «24 δολαρίων» επιβίωσε ως ιδρυτικός μύθος της πόλης, όμως σήμερα διαβάζεται περισσότερο ως σύμβολο της αποικιακής επέκτασης, των διαφορετικών αντιλήψεων για τη γη και της σταδιακής εκτόπισης των αυτόχθονων πληθυσμών.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1626: Ο Πίτερ Μίνουιτ, εκπρόσωπος της Ολλανδικής Δυτικοϊνδικής Εταιρείας, αγοράζει το νησί του Μανχάταν από τους αυτόχθονες Ινδιάνους της φυλής Λενάπε, προσφέροντας εμπορεύσιμα αγαθά αξίας 24 δολαρίων. Η συναλλαγή, αν και μυθιστορηματικά απλουστευμένη με τη σύγχρονη ισοτιμία, θεωρείται μία από τις πιο χαρακτηριστικές και αμφιλεγόμενες στιγμές της αποικιοκρατικής ιστορίας της Αμερικής. Το νησί εξελίχθηκε στον μελλοντικό πυρήνα της Νέας Υόρκης.
1683: Ανοίγει στην Οξφόρδη το Ashmolean Museum, που θεωρείται το πρώτο πανεπιστημιακό μουσείο στον κόσμο.
1844: Ο Σάμιουελ Μορς στέλνει το πρώτο τηλεγραφικό μήνυμα στην ιστορία, από την Ουάσινγκτον στη Βαλτιμόρη, με τη φράση «What hath God wrought». Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί την αφετηρία της τηλεγραφίας και μια επανάσταση στις επικοινωνίες, μειώνοντας δραστικά τον χρόνο μετάδοσης των ειδήσεων και των πληροφοριών.
1883: Εγκαινιάζεται η Γέφυρα του Μπρούκλιν, που συνδέει το Μανχάταν με το Μπρούκλιν. Είναι η μεγαλύτερη κρεμαστή γέφυρα της εποχής και σύμβολο της βιομηχανικής Αμερικής.
1886: Λήγει ο ναυτικός αποκλεισμός των ελληνικών ακτών από Αγγλία και Ρωσία, που είχε επιβληθεί λόγω της άρνησης της κυβέρνησης Δηλιγιάννη να σταματήσει τις πολεμικές προετοιμασίες κατά της Τουρκίας.
1895: Καταδικάζεται ο θεατρικός συγγραφέας Όσκαρ Ουάιλντ σε δύο χρόνια καταναγκαστικής εργασίας για «σοβαρό ηθικό παράπτωμα», δηλαδή για την ομοφυλοφιλία του. Η υπόθεση σοκάρει τη Βρετανική κοινωνία και στιγματίζει τον Ουάιλντ, που θα πεθάνει λίγα χρόνια αργότερα εξόριστος και φτωχός.
1915: Η Ιταλία κηρύσσει πόλεμο στην Αυστροουγγαρία και εισέρχεται στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ. Η απόφαση αυτή ανοίγει το ιταλικό μέτωπο, ένα από τα πιο αιματηρά της σύγκρουσης. Η εμπλοκή της Ιταλίας άλλαξε τις ισορροπίες στη νότια Ευρώπη.
1917: Στο πλαίσιο του Εθνικού Διχασμού, η Αντάντ εντείνει την πίεση προς την Αθήνα και τον βασιλιά Κωνσταντίνο. Η επέμβαση των Συμμάχων, με αποβίβαση δυνάμεων και εξορίες βασιλοφρόνων, οδήγησε τελικά στην αποχώρηση του Κωνσταντίνου από τον θρόνο. Η εξέλιξη άνοιξε τον δρόμο για την επάνοδο του Ελευθερίου Βενιζέλου και την είσοδο της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ.
1931: Εγκαινιάζεται το νέο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών, στο μέγαρο της Δουκίσσης Πλακεντίας, ενισχύοντας την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.
1941: Στη ναυμαχία του Πορθμού της Δανίας, το γερμανικό θωρηκτό Bismarck βυθίζει το βρετανικό HMS Hood. Η απώλεια του Hood, ενός από τα πιο εμβληματικά πλοία του Βασιλικού Ναυτικού, προκάλεσε σοκ στη Βρετανία. Ακολούθησε μεγάλη επιχείρηση καταδίωξης του Bismarck στον Ατλαντικό.
1955: Επικηρύσσονται οι Γρίβας Διγενής και Γρηγόρης Αυξεντίου για την απόπειρα δολοφονίας του Άγγλου κυβερνήτη της Κύπρου, σε μια κορυφαία στιγμή του αντιαποικιακού αγώνα της ΕΟΚΑ. Η βρετανική αποικιακή διοίκηση κλιμακώνει την καταστολή, καθώς ο κυπριακός λαός διεκδικεί την Ένωση με την Ελλάδα.
1956: Πραγματοποιείται στο Λουγκάνο της Ελβετίας ο πρώτος διαγωνισμός τραγουδιού της Eurovision. Νικήτρια αναδεικνύεται η Ελβετίδα Λις Άσια με το «Refrain». Ο διαγωνισμός εξελίχθηκε σε έναν από τους μακροβιότερους τηλεοπτικούς και μουσικούς θεσμούς της Ευρώπης.
1964: Τραγωδία στη Λίμα με 300 νεκρούς και 650 τραυματίες, μετά από αιματηρές ταραχές σε ποδοσφαιρικό αγώνα Περού – Αργεντινής. Η μεγαλύτερη καταστροφή στην ιστορία του αθλήματος.
1968: Ο Σαρλ ντε Γκολ προκηρύσσει δημοψήφισμα, επιχειρώντας να επανακτήσει τον έλεγχο, καθώς η Γαλλία συγκλονίζεται από μαζικές απεργίες και διαδηλώσεις. Ξεσπούν βίαιες συγκρούσεις στο Παρίσι, ενώ το Χρηματιστήριο τυλίγεται στις φλόγες – κορύφωση του εκρηκτικού γαλλικού Μάη που αμφισβητεί βαθιά το κατεστημένο.
1998: Ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος βραβεύεται με τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών για το «Μία αιωνιότητα, μία ημέρα». Μεγαλύτερη διεθνής διάκριση του ελληνικού κινηματογράφου.
1998: Ο Παναθηναϊκός ανακηρύσσεται πρωταθλητής Ελλάδος στο μπάσκετ μετά από 14 χρόνια, νικώντας τον ΠΑΟΚ στον 5ο τελικό. Τέλος εποχής για τον Στογιάκοβιτς, που φεύγει για το NBA.
Γεννήσεις
1686 – Ντάνιελ Γκάμπριελ Φαρενάιτ, Γερμανοπολωνός φυσικός και μηχανικός, γνωστός για την επινόηση της κλίμακας Φαρενάιτ θερμοκρασίας και για τη βελτίωση του υδραργυρικού θερμομέτρου· η συμβολή του θεωρείται θεμελιώδης στη θερμομετρία και τις επιστήμες ακριβείας.
1819 – Βικτώρια, βασίλισσα του Ηνωμένου Βασιλείου από το 1837 έως το 1901· η μακροβιότερη μονάρχης της εποχής της και συμβολική μορφή της Βικτωριανής Εποχής, που συνδέθηκε με τη βιομηχανική πρόοδο, την αποικιοκρατική εξάπλωση και τη σταθερότητα της βρετανικής μοναρχίας.
1941 – Μπομπ Ντίλαν, Αμερικανός τραγουδοποιός, τραγουδιστής και ποιητής, εμβληματική μορφή της παγκόσμιας μουσικής και πολιτιστικής ιστορίας· με επιρροή που ξεπερνά τα όρια της folk και του rock, τιμήθηκε με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2016 για τη «δημιουργία νέων ποιητικών εκφράσεων στη μεγάλη αμερικανική τραγουδιστική παράδοση».
1945 – Πρισίλα Πρίσλεϊ, Αμερικανίδα ηθοποιός και επιχειρηματίας, γνωστή κυρίως ως σύζυγος του Έλβις Πρίσλεϊ και μητέρα της Λίζα Μαρί Πρίσλεϊ· διακρίθηκε επίσης για τον ρόλο της στη σειρά «Dallas» και για τη συμβολή της στη διατήρηση της κληρονομιάς του Έλβις μέσω της διαχείρισης του Graceland.
1966 – Ερίκ Καντονά, Γάλλος ποδοσφαιριστής και ηθοποιός, εμβληματική μορφή της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ τη δεκαετία του ’90· γνωστός για το ταλέντο, το πάθος και τον εκρηκτικό του χαρακτήρα, θεωρείται θρύλος του γαλλικού και αγγλικού ποδοσφαίρου.
1986 – Γιάννης Κοντοές, Έλληνας ποδοσφαιριστής, γνωστός για τη σταθερότητα και την αγωνιστικότητά του ως αμυντικός· έχει αγωνιστεί σε ομάδες όπως η ΑΕΚ, ο Πανιώνιος και ο Ατρόμητος, αφήνοντας το στίγμα του στο ελληνικό πρωτάθλημα Super League.
Θάνατοι
1543 – Νικόλαος Κοπέρνικος, Πολωνός αστρονόμος και μαθηματικός, θεμελιωτής της ηλιοκεντρικής θεωρίας, σύμφωνα με την οποία ο Ήλιος –και όχι η Γη– βρίσκεται στο κέντρο του πλανητικού μας συστήματος· το έργο του «De revolutionibus orbium coelestium» σηματοδότησε την απαρχή της επιστημονικής επανάστασης.
2005 – Μιχάλης Κούσης, Έλληνας μαραθωνοδρόμος, ένας από τους κορυφαίους δρομείς αποστάσεων στην ιστορία του ελληνικού στίβου· αγωνίστηκε σε τέσσερις Ολυμπιακούς Αγώνες και κατέγραψε εντυπωσιακές επιδόσεις που παραμένουν σημείο αναφοράς για τον ελληνικό αθλητισμό.
2023 – Τίνα Τέρνερ, Αμερικανοελβετίδα τραγουδίστρια, γνωστή ως «Γιαγιά της Ροκ», με εκρηκτική σκηνική παρουσία και φωνή-σύμβολο δύναμης· από τις μεγαλύτερες μορφές της παγκόσμιας μουσικής σκηνής, με επιτυχίες όπως «What’s Love Got to Do with It» και «The Best», αλλά και συγκλονιστική προσωπική ιστορία επιβίωσης και αναγέννησης.
Εορτολόγιο
Παλλαδία, Κόρη, Κορίνα, Μαρκιανή, Τριάδα, Φωτεινή
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα για το Μαρκόρ
Διεθνής Ημέρα Γυναικών για την Ειρήνη και τον Αφοπλισμό
Ευρωπαϊκή Ημέρα Πάρκων
Παγκόσμια Ημέρα Ιχθυομετανάστευσης
