Έντονη τηλεφωνική επικοινωνία είχαν την Τρίτη ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, με φόντο τις διαπραγματεύσεις για εκεχειρία και πιθανή συμφωνία με το Ιράν.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, οι δύο ηγέτες φέρεται να διαφώνησαν έντονα για τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθηθεί απέναντι στην Τεχεράνη, την ώρα που οι διαμεσολαβητές εργάζονται πάνω σε μια «επιστολή προθέσεων» με στόχο τον τερματισμό του πολέμου και την έναρξη ενός μήνα διαπραγματεύσεων.
Η εικόνα που μεταφέρουν πηγές του αμερικανικού μέσου είναι εκρηκτική, με μία αμερικανική πηγή να αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «ο Μπίμπι είχε πάρει φωτιά» μετά το τηλεφώνημα.
Το τηλεφώνημα που άναψε φωτιές
Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να τηλεφώνησε στον Μπενιαμίν Νετανιάχου την Τρίτη, προκειμένου να τον ενημερώσει για την πορεία των παρασκηνιακών επαφών με την ιρανική πλευρά.
Σύμφωνα με το Axios, ο Αμερικανός πρόεδρος ενημέρωσε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό ότι οι διαμεσολαβητές εργάζονται πάνω σε ένα κείμενο προθέσεων, το οποίο θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για προσωρινή αποκλιμάκωση και διαπραγματεύσεις διάρκειας ενός μήνα.
Ωστόσο, η ισραηλινή πλευρά εμφανίζεται βαθιά επιφυλακτική. Δύο ισραηλινές πηγές ανέφεραν ότι Τραμπ και Νετανιάχου είχαν ξεκάθαρη διαφωνία για το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί το Ιράν από εδώ και στο εξής.
Η ανησυχία του Ισραήλ για την Τεχεράνη
Ο Νετανιάχου φέρεται να ανησυχεί ότι μια βιαστική συμφωνία ή μια χαλαρή εκεχειρία μπορεί να δώσει χρόνο στο Ιράν να ανασυνταχθεί και να διατηρήσει κρίσιμες δυνατότητες στο πυρηνικό του πρόγραμμα.
Το δημοσίευμα σημειώνει ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εμφανίζεται συστηματικά ανήσυχος σε κάθε φάση των διαπραγματεύσεων, με μία από τις πηγές να σχολιάζει χαρακτηριστικά: «Ο Μπίμπι ανησυχεί πάντα».
Για το Ισραήλ, το διακύβευμα δεν είναι μόνο μια προσωρινή παύση των εχθροπραξιών, αλλά το αν μια συμφωνία θα περιορίζει πραγματικά την ικανότητα της Τεχεράνης να απειλεί την ισραηλινή ασφάλεια.
Νέα πρόταση των ΗΠΑ προς το Ιράν
Την ίδια ώρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να έχουν αποστείλει νέα πρόταση προς το Ιράν μέσω Πακιστανών διαμεσολαβητών.
Πηγές που πρόσκεινται στην ιρανική διαπραγματευτική ομάδα ανέφεραν στο ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Tasnim ότι η Τεχεράνη εξετάζει το έγγραφο, χωρίς ακόμη να έχει λάβει οριστική απόφαση.
Η πρόταση φέρεται να εντάσσεται σε μια προσπάθεια να δοθεί πολιτικός χώρος στις δύο πλευρές για αποκλιμάκωση, χωρίς να εμφανιστεί καμία ως ηττημένη.
Τραμπ: «Είμαστε ακριβώς στο όριο»
Την Τετάρτη, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι οι σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται «ακριβώς στο όριο» ανάμεσα στην επανέναρξη του πολέμου και την επίτευξη συμφωνίας.
«Αν δεν πάρουμε τη σωστή απάντηση, αυτό θα μπορούσε να συμβεί πολύ γρήγορα. Δεν έχουμε πάρει τη σωστή απάντηση. Οι απαντήσεις θα πρέπει να είναι 100% ικανοποιητικές», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Παράλληλα, σημείωσε ότι θα δοθούν «μερικές ημέρες» ακόμη για τις διαπραγματεύσεις, αφήνοντας ανοιχτό τόσο το σενάριο διπλωματικής λύσης όσο και το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης.
Κατάρ και Πακιστάν στο παρασκήνιο
Κομβικό ρόλο στις διαβουλεύσεις φαίνεται να έχουν το Κατάρ και το Πακιστάν.
Σύμφωνα με το Axios, οι δύο χώρες έχουν συντάξει αναθεωρημένο σχέδιο ειρηνευτικού μνημονίου, με στόχο να γεφυρωθούν οι διαφορές ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Η Τεχεράνη επιβεβαίωσε την Τετάρτη ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται, ενώ ο υπουργός Εσωτερικών του Πακιστάν βρίσκεται εκ νέου στην ιρανική πρωτεύουσα, για δεύτερη φορά μέσα σε μία εβδομάδα, προκειμένου να συμβάλει στις διαπραγματεύσεις.
Τι περιλαμβάνει η «επιστολή προθέσεων»
Άραβας αξιωματούχος που μίλησε στο Axios ανέφερε ότι στόχος της «επιστολής προθέσεων» είναι να εξασφαλιστούν πιο συγκεκριμένες δεσμεύσεις από το Ιράν σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά καλείται να δώσει σαφέστερες εγγυήσεις για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Αυτό δείχνει ότι η υπό διαμόρφωση συμφωνία δεν αφορά μόνο την άμεση στρατιωτική αποκλιμάκωση, αλλά και ένα ευρύτερο πακέτο διευθετήσεων που συνδέει το πυρηνικό ζήτημα, την οικονομική πίεση και την περιφερειακή ασφάλεια.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο
Ένα από τα κρίσιμα ζητήματα που αναμένεται να συμπεριληφθούν στις συνομιλίες είναι και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο, με τεράστια σημασία για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι «θα πρέπει να ανοίξουμε τα Στενά του Ορμούζ και αυτό θα συμβεί αμέσως», προσθέτοντας ότι θα δώσει μια ευκαιρία στη διπλωματική διαδικασία και ότι «δεν βιάζεται».
Η δήλωση για Νετανιάχου που προκάλεσε αίσθηση
Οι εξελίξεις έρχονται μετά τη δήλωση του Τραμπ ότι ο Νετανιάχου «θα κάνει ό,τι του ζητήσω» σε ό,τι αφορά το Ιράν.
Η φράση αυτή προκάλεσε αίσθηση, καθώς εμφανίζει τον Αμερικανό πρόεδρο να θεωρεί ότι διατηρεί τον έλεγχο της ισραηλινής στάσης, παρά τις έντονες ανησυχίες του Τελ Αβίβ για το ενδεχόμενο συμφωνίας με την Τεχεράνη.
Ο Τραμπ πάντως υπογράμμισε ότι οι δύο άνδρες διατηρούν καλή σχέση, επιχειρώντας να υποβαθμίσει την εικόνα ρήξης.
Διπλωματική λύση ή νέα σύγκρουση;
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η νέα αμερικανική πρόταση μπορεί να οδηγήσει σε συμφωνία ή αν η διαφωνία ΗΠΑ–Ισραήλ θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο το ήδη εύθραυστο διπλωματικό τοπίο.
Από τη μία πλευρά, οι ΗΠΑ φαίνεται να αναζητούν μια ελεγχόμενη αποκλιμάκωση που θα αποτρέψει νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή. Από την άλλη, το Ισραήλ φοβάται ότι μια συμφωνία χωρίς αυστηρούς όρους θα επιτρέψει στο Ιράν να κερδίσει χρόνο.
Η επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων θα δείξει αν το παρασκήνιο Κατάρ–Πακιστάν μπορεί να παράγει αποτέλεσμα ή αν η περιοχή θα επιστρέψει σε τροχιά ανοιχτής σύγκρουσης.
