Νέα επιστημονική μελέτη προειδοποιεί ότι το γιγαντιαίο τσουνάμι που σημειώθηκε στην Αλάσκα το 2025 αποτελεί σοβαρή προειδοποίηση για τους κινδύνους που δημιουργούν η κλιματική κρίση, η υποχώρηση των παγετώνων και οι κατολισθήσεις σε περιοχές όπου κινούνται κρουαζιερόπλοια, όπως αναφέρει το δημοσίευμα του Gaurdian.
Οι επιστήμονες κατέγραψαν το δεύτερο υψηλότερο τσουνάμι που έχει καταγραφεί ποτέ στον κόσμο, όταν τεράστια κατολίσθηση προκάλεσε κύμα ύψους 481 μέτρων στο φιόρδ Tracy Arm Fjord στη νοτιοανατολική Αλάσκα. Για λόγους σύγκρισης, ο Πύργος του Άιφελ έχει ύψος περίπου 330 μέτρα. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science και πραγματοποιήθηκε από ομάδα με επικεφαλής τον γεωμορφολόγο Dan Shugar του Πανεπιστημίου του Κάλγκαρι, αναφέρει ότι το φαινόμενο ξεκίνησε στις 5:26 τα ξημερώματα της 10ης Αυγούστου 2025.
Μια τεράστια κατολίσθηση κατέρρευσε από ύψος περίπου ενός χιλιομέτρου πάνω στον παγετώνα South Sawyer και μέσα στο στενό φιόρδ μήκους 48 χιλιομέτρων, δημιουργώντας το γιγαντιαίο κύμα. Παρότι δεν υπήρξαν θύματα λόγω της πολύ πρωινής ώρας, οι επιστήμονες σημειώνουν ότι περίπου τρία κρουαζιερόπλοια περνούν καθημερινά από την περιοχή, μαζί με άλλα τουριστικά και ιδιωτικά σκάφη.
Μάλιστα, λίγες ώρες μετά την κατολίσθηση, ένα τουριστικό πλοίο από το Juneau και ένα σκάφος της National Geographic, αμφότερα με δυνατότητα μεταφοράς άνω των 100 επιβατών, επρόκειτο να εισέλθουν στο φιόρδ. Την προηγούμενη ημέρα, δύο κρουαζιερόπλοια με χιλιάδες επιβάτες είχαν ήδη επισκεφθεί την περιοχή, ενώ ακόμη ένα αναμενόταν την επόμενη μέρα. Ο Dennis Staley από το United States Geological Survey χαρακτήρισε τότε το περιστατικό «ιστορικό γεγονός», δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Νιώθω ότι τη γλιτώσαμε στο παρά πέντε».
Second biggest tsunami EVER recorded: Huge wave 1.5 times the size of the Eiffel Tower shook a popular tourist spot in Alaska last year, study reveals https://t.co/SAT0CGSFIr
— Daily Mail US (@Daily_MailUS) May 6, 2026
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι καθώς τα φιόρδ γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς προορισμοί για κρουαζιερόπλοια και η κλιματική αλλαγή αυξάνει την πιθανότητα παρόμοιων φαινομένων, ο κίνδυνος από κατολισθήσεις και τσουνάμι μεγαλώνει συνεχώς.
Το κύμα στο Tracy Arm ήταν ελάχιστα μικρότερο από το μεγαλύτερο τσουνάμι που έχει καταγραφεί ποτέ, εκείνο του Lituya Bay το 1958, το οποίο έφτασε τα 530 μέτρα ύψος.
Η μελέτη αποκάλυψε επίσης ότι η κατολίσθηση δημιούργησε σεισμικά κύματα αντίστοιχα με σεισμό μεγέθους 5,4 Ρίχτερ, ενώ προκάλεσε και ένα φαινόμενο «seiche», δηλαδή ταλάντωση του νερού μέσα στο φιόρδ, που διήρκεσε 36 ώρες. Μαρτυρίες δείχνουν πόσο μακριά έφτασαν οι επιπτώσεις. Μια ομάδα καγιάκερ που είχε κατασκηνώσει περίπου 55 χιλιόμετρα μακριά ανέφερε ότι το νερό πέρασε ξαφνικά πάνω από τη σκηνή τους και παρέσυρε ένα από τα καγιάκ και τον εξοπλισμό τους.
Άλλος μάρτυρας, που βρισκόταν σε μηχανοκίνητο σκάφος περίπου 50 χιλιόμετρα από το σημείο της κατολίσθησης, περιέγραψε κύμα ύψους 2 έως 2,5 μέτρων να κινείται κατά μήκος της ακτογραμμής, ακολουθούμενο από δεύτερο μικρότερο κύμα περίπου ενός μέτρου.
Οι ερευνητές εξηγούν ότι τα τσουνάμι που προκαλούνται από κατολισθήσεις μπορούν να φτάσουν πολύ μεγαλύτερα ύψη από εκείνα που προκαλούνται από σεισμούς, κυρίως σε στενά και κλειστά υδάτινα σώματα όπως τα φιόρδ. Σύμφωνα με τη μελέτη, η ταχεία υποχώρηση των παγετώνων λόγω της κλιματικής κρίσης έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά, «χωρίς την ταχεία υποχώρηση του παγετώνα, η κατολίσθηση πιθανότατα δεν θα είχε δημιουργήσει τόσο μεγάλο κύμα ή ίσως να μην είχε συμβεί καθόλου».
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η επιτάχυνση της τήξης των παγετώνων και η αποσταθεροποίηση του μόνιμα παγωμένου εδάφους αυξάνουν τον κίνδυνο μεγάλων κατολισθήσεων και τσουνάμι σε ολόκληρη την Αρκτική.
Για τον λόγο αυτό ζητούν συστηματική παρακολούθηση επικίνδυνων πλαγιών, πιο ρεαλιστικά μοντέλα πρόβλεψης τσουνάμι και ισχυρότερα μέτρα προστασίας για κατοίκους, τουρίστες και κρίσιμες υποδομές.
