Όταν ο Λόρδος Βύρων διέσχισε, κολυμπώντας τον Ελλήσποντο

2 Μαΐου, 2026
5:13 μμ
1

Στις 3 Μαΐου 1810, ο Τζορτζ Γκόρντον, γνωστός ως Λόρδος Βύρων, πέρασε κολυμπώντας τον Ελλήσποντο, τα σημερινά Δαρδανέλλια, από την ευρωπαϊκή προς την ασιατική ακτή. Ήταν τότε 22 ετών και ταξίδευε στην Ανατολή, σε μια περίοδο που θα επηρέαζε βαθιά τόσο το έργο του όσο και τη μετέπειτα σχέση του με την Ελλάδα.

Η διάσχιση έγινε από την περιοχή της Σηστού προς την Άβυδο, διαδρομή συνδεδεμένη με τον αρχαίο μύθο του Ηρώ και της Λεάνδρου. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Λέανδρος κολυμπούσε κάθε νύχτα τα νερά του Ελλήσποντου για να συναντήσει την αγαπημένη του Ηρώ. Ο Βύρων, επηρεασμένος από την αρχαιότητα και τον ρομαντικό φιλελληνισμό της εποχής, θέλησε να επαναλάβει αυτόν τον άθλο. Μαζί του κολύμπησε και ο υποπλοίαρχος Γουίλιαμ Έκενχεντ, ο οποίος, σύμφωνα με μεταγενέστερες αναφορές, τερμάτισε μάλιστα λίγα λεπτά πριν από τον ποιητή.

Το εγχείρημα δεν ήταν απλή επίδειξη. Τα ρεύματα του στενού θεωρούνταν επικίνδυνα και η προσπάθεια είχε προηγουμένως αποτύχει. Η επιτυχής διάσχιση, που διήρκεσε περίπου μία ώρα και δέκα λεπτά, εντυπωσίασε τον ίδιο τον Βύρωνα. Σε επιστολή του προς τη μητέρα του φέρεται να έγραψε ότι καμάρωνε για αυτό το επίτευγμα περισσότερο απ’ όσο θα καμάρωνε για οποιαδήποτε πολιτική, ποιητική ή ρητορική δόξα.

Το γεγονός ενέπνευσε και το ποίημά του «Written After Swimming from Sestos to Abydos», στο οποίο ο Βύρων συνδέει τον προσωπικό του άθλο με τον αρχαίο μύθο. Μεταγενέστερα, η διάσχιση του Ελλήσποντου θεωρήθηκε από πολλούς σημείο αναφοράς για την ιστορία της κολύμβησης ανοιχτής θαλάσσης.

Για την ελληνική ιστορική μνήμη, το επεισόδιο αποκτά πρόσθετη σημασία επειδή προαναγγέλλει τη βαθύτερη σύνδεση του Βύρωνα με τον ελληνικό κόσμο. Λίγα χρόνια αργότερα, ο Άγγλος ποιητής θα ταυτιζόταν με τον φιλελληνισμό και θα πέθαινε στο Μεσολόγγι το 1824, έχοντας μετατραπεί σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ευρωπαϊκά σύμβολα υποστήριξης της Ελληνικής Επανάστασης.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1715: Ολική έκλειψη Ηλίου είναι ορατή σε μεγάλο μέρος της Βόρειας Ευρώπης και της Βόρειας Ασίας, έχοντας προβλεφθεί με αξιοσημείωτη ακρίβεια από τον Έντμουντ Χάλλεϋ. Η πρόβλεψη της πορείας της έκλειψης ενίσχυσε το κύρος της νεότερης αστρονομίας και έδειξε τη δύναμη των μαθηματικών υπολογισμών στη μελέτη ουράνιων φαινομένων.

1791: Η Πολωνο-Λιθουανική Κοινοπολιτεία υιοθετεί το Σύνταγμα της 3ης Μαΐου, που θεωρείται το πρώτο σύγχρονο γραπτό Σύνταγμα στην Ευρώπη. Επιχείρησε να μεταρρυθμίσει ένα αδύναμο και διχασμένο κράτος, περιορίζοντας την αριστοκρατική αυθαιρεσία και ενισχύοντας την κεντρική εξουσία. Παρότι δεν απέτρεψε τη διάλυση της χώρας, έμεινε ως σύμβολο πολιτικής αναγέννησης για τους Πολωνούς.

1808: Ο μεγάλος Ισπανός ζωγράφος, Φρανσίσκο Γκόγια, ολοκληρώνει τον περίφημο πίνακά του «Οι Εκτελέσεις της 3ης Μαΐου», μια σπαρακτική απεικόνιση της βίας των γαλλικών στρατευμάτων και της αντίστασης του ισπανικού λαού.

1810: Ο Λόρδος Βύρωνας, σε ηλικία 22 ετών, διασχίζει κολυμπώντας τον Ελλήσποντο, ακολουθώντας συμβολικά τον μύθο του Λέανδρου και της Ηρούς. Το κατόρθωμα ενίσχυσε τον φιλελληνικό μύθο γύρω από τον ποιητή, πολλά χρόνια πριν από τη συμμετοχή του στην Ελληνική Επανάσταση. Η σχέση του με την Ελλάδα θα κορυφωνόταν με τον θάνατό του στο Μεσολόγγι το 1824.

1837: Εγκαινιάζεται το Οθώνειον Πανεπιστήμιον, το πρώτο ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα στην Ανατολική Μεσόγειο, που σήμερα είναι το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στεγάζεται προσωρινά στην Πλάκα.

1849: Ξεσπά η εξέγερση του Μαΐου στη Δρέσδη, η τελευταία από τις γερμανικές επαναστάσεις του 1848-49, στην οποία συμμετέχει ενεργά και ο συνθέτης Ρίχαρντ Βάγκνερ.

1890: Πεθαίνει στις φυλακές Χαλκίδας ο Ρόκκος Χοϊδάς, βουλευτής και πρώην αντεισαγγελέας, ο οποίος αρνήθηκε να ζητήσει χάρη μετά την καταδίκη του για άρθρο που θεωρήθηκε προσβλητικό για τη βασιλική οικογένεια. Υπερασπιζόταν την εθνική κυριαρχία πάνω από τον βασιλιά.

1892: Ο Χαρίλαος Τρικούπης κερδίζει τις βουλευτικές εκλογές, εξασφαλίζοντας καθαρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η νίκη του συνδέθηκε με την προσπάθεια εκσυγχρονισμού του ελληνικού κράτους, μέσα από έργα υποδομής, διοικητικές αλλαγές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Λίγα χρόνια αργότερα, όμως, η χώρα θα βρεθεί αντιμέτωπη με τη χρεοκοπία του 1893.

1932: Ο διαβόητος Αλ Καπόνε, με την έφεσή του απορριφθείσα, οδηγείται στις φυλακές της Ατλάντας, σε μια προσπάθεια των αμερικανικών αρχών να καταστείλουν τη δράση των μαφιόζων της εποχής της ποτοαπαγόρευσης.

1933: Αποφασίζεται η συγκέντρωση όλων των κομμουνιστών κρατουμένων στις φυλακές της Ακροναυπλίας, στο πλαίσιο των αυξανόμενων διώξεων της περιόδου.

1937: Η Μάργκαρετ Μίτσελ τιμάται με το βραβείο Πούλιτζερ για το μυθιστόρημά της «Όσα Παίρνει ο Άνεμος», που σύντομα θα μεταφερθεί στον κινηματογράφο με τεράστια επιτυχία.

1941: Οι Βούλγαροι συστήνουν τη «Διοίκηση του Αιγαίου» στα κατακτηθέντα ελληνικά εδάφη, με έδρα την Ξάνθη, εγκαινιάζοντας περίοδο ωμής κατοχής και βίαιου εκβουλγαρισμού.

1968: Ξεσπούν συγκρούσεις φοιτητών και αστυνομίας στη Σορβόννη, σηματοδοτώντας την αρχή του «Γαλλικού Μάη», μιας από τις σημαντικότερες κοινωνικές εξεγέρσεις του 20ού αιώνα. Το φοιτητικό κίνημα γρήγορα μετατρέπεται σε πανεθνικό κύμα διαμαρτυρίας, με απεργίες, καταλήψεις και μαζικές πορείες, που παραλύουν τη Γαλλία και εμπνέουν αντίστοιχα κινήματα σε όλο τον κόσμο.

1973: Ολοκληρώνεται στο Σικάγο ο πύργος Sears, 108 ορόφων και 442 μέτρων. Γίνεται το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο και σύμβολο της αμερικανικής οικονομικής υπεροχής.

1984: Ο Γιάννης Ξενάκης εκλέγεται μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών, στην έδρα της μουσικής σύνθεσης. Ο Έλληνας συνθέτης και αρχιτέκτονας υπήρξε μία από τις πιο ριζοσπαστικές μορφές της σύγχρονης μουσικής, συνδυάζοντας μαθηματικά, αρχιτεκτονική και ήχο. Η διεθνής αναγνώρισή του επιβεβαίωσε τη θέση του ανάμεσα στους μεγάλους πρωτοπόρους του 20ού αιώνα.

1999: Ισχυρός σίφωνας F5 πλήττει την Οκλαχόμα Σίτι, προκαλώντας 41 νεκρούς και 583 τραυματίες. Οι άνεμοι ξεπερνούν κάθε προηγούμενη καταγραφή, αγγίζοντας τα 484 χλμ/ώρα.

2006: Τραγωδία σημειώνεται στη Μαύρη Θάλασσα, όταν Airbus 320 των αρμενικών αερογραμμών συντρίβεται, παρασύροντας στον θάνατο 113 ανθρώπους.

2009: Ο Παναθηναϊκός αναδεικνύεται πρωταθλητής Ευρώπης στο μπάσκετ για πέμπτη φορά, νικώντας την ΤΣΣΚΑ Μόσχας στον τελικό της Euroleague. Ομπράντοβιτς και Σπανούλης γράφουν ιστορία.

2011: Πεθαίνει ο Θανάσης Βέγγος, ο «καλός μας άνθρωπος» του ελληνικού σινεμά, σε ηλικία 84 ετών. Από τις πιο αγαπητές μορφές του ελληνικού σινεμά, ταυτίστηκε με τον αγχώδη, φτωχό, τίμιο και κατατρεγμένο άνθρωπο της μεταπολεμικής Ελλάδας, δίνοντας στην κωμωδία του έντονο κοινωνικό βάθος. Πρωταγωνίστησε σε δεκάδες ταινίες, ανάμεσά τους το «Πολυτεχνίτης κι ερημοσπίτης», «Θου-Βου φαλακρός πράκτωρ» και «Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση;», ενώ σκηνοθέτησε και ο ίδιος ταινίες. Με το χαρακτηριστικό του τρέξιμο, την αμεσότητα και τη σωματική του κωμωδία, άφησε ένα μοναδικό αποτύπωμα στη λαϊκή κουλτούρα και στη συλλογική μνήμη του ελληνικού κοινού.

2021: Τα καφέ και εστιατόρια στην Ελλάδα ανοίγουν ξανά έπειτα από 6 μήνες lockdown λόγω COVID-19, σηματοδοτώντας την αρχή της επιστροφής στην κανονικότητα. Η απαγόρευση κυκλοφορίας μετατίθεται στις 11:00 μ.μ.

2023: Ερευνητές ανακοινώνουν την επιτυχή εξαγωγή αρχαίου DNA από μενταγιόν ηλικίας 20.000 ετών που βρέθηκε στο σπήλαιο Ντενίσοβα της Σιβηρίας, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στην παλαιογενετική.

Γεννήσεις

1469 – Νικολό Μακιαβέλι, Ιταλός πολιτικός στοχαστής, συγγραφέας και διπλωμάτης, θεμελιωτής της πολιτικής επιστήμης· το έργο του «Ηγεμόνας» θεωρείται από τα πιο επιδραστικά κείμενα για την εξουσία και τη ρεαλιστική πολιτική.

1887 – Μαρίκα Κοτοπούλη, Ελληνίδα ηθοποιός. Γεννήθηκε στις 3 Μαΐου 1887 και πέθανε στις 11 Σεπτεμβρίου 1954. Υπήρξε από τις κορυφαίες μορφές του νεοελληνικού θεάτρου, με έντονη σκηνική παρουσία και ευρύ ρεπερτόριο, από το κλασικό δράμα έως το σύγχρονο έργο της εποχής της. Συνδέθηκε με τη διαμόρφωση της θεατρικής ζωής στην Αθήνα των αρχών του 20ού αιώνα και ίδρυσε δικό της θίασο, επηρεάζοντας καθοριστικά γενιές ηθοποιών.

1948 – Ρένα Κουμιώτη, Ελληνίδα τραγουδίστρια. Γεννήθηκε στις 3 Μαΐου 1948 και πέθανε στις 3 Απριλίου 2023. Υπήρξε μία από τις χαρακτηριστικές φωνές του νέου κύματος και του έντεχνου λαϊκού τραγουδιού, με καθαρή, αναγνωρίσιμη ερμηνεία. Συνδέθηκε με τραγούδια όπως το «Δώσε μου το στόμα σου» και συνεργάστηκε με σημαντικούς δημιουργούς, ανάμεσά τους ο Γιάννης Σπανός και ο Μίμης Πλέσσας, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στο ελληνικό τραγούδι της δεκαετίας του ’60 και του ’70.

1965 – Θοδωρής Αθερίδης, Έλληνας ηθοποιός, σκηνοθέτης και σεναριογράφος. Γεννήθηκε στις 3 Μαΐου 1965 στη Θεσσαλονίκη. Έγινε ευρύτερα γνωστός μέσα από την τηλεόραση, με σειρές όπως το Σ’ αγαπώ μ’ αγαπάς και το Είσαι το ταίρι μου, ενώ έχει σταθερή παρουσία στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Έχει γράψει και σκηνοθετήσει θεατρικά έργα και ταινίες, συνδυάζοντας συχνά το χιούμορ με πιο προσωπικούς και συναισθηματικούς τόνους.

Θάνατοι

1616 – Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, άγγλος συγγραφέας και δραματουργός, παγκοσμίως αναγνωρισμένος ως ο κορυφαίος ποιητής της αγγλικής γλώσσας και από τους σημαντικότερους δημιουργούς όλων των εποχών, με έργα όπως «Άμλετ», «Μάκβεθ» και «Ρωμαίος και Ιουλιέτα».

1987 – Δαλιδά (Dalida), Γαλλίδα τραγουδίστρια και ηθοποιός αιγυπτιακής καταγωγής. Γεννήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1933 στο Κάιρο και πέθανε στις 3 Μαΐου 1987 στο Παρίσι. Με διεθνή καριέρα και τραγούδια σε πολλές γλώσσες, έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές της ευρωπαϊκής ποπ σκηνής. Ερμήνευσε επιτυχίες όπως το Bambino, το Paroles, paroles και το Gigi l’amoroso, ενώ η δημόσια λάμψη της συνυπήρξε με μια προσωπική ζωή σημαδεμένη από απώλειες και τραγικό τέλος.

2011 – Θανάσης Βέγγος, Έλληνας ηθοποιός. Γεννήθηκε στις 29 Μαΐου 1927 και πέθανε στις 3 Μαΐου 2011. Υπήρξε μία από τις πιο αγαπητές μορφές του ελληνικού κινηματογράφου, με ρόλους που συνδύασαν την κωμωδία, την ανθρωπιά και μια βαθιά μελαγχολία. Καθιερώθηκε ως ο «καλός μας άνθρωπος» και πρωταγωνίστησε σε ταινίες όπως Ο Θανάσης στη χώρα της σφαλιάρας, Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση; και Όλα είναι δρόμος, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα στη λαϊκή μνήμη.