Η αποτροπή του Ιράν από την απόκτηση πυρηνικού όπλου αποτελεί έναν στόχο με ιδιαίτερη σημασία από μόνη της. Ωστόσο, η εκστρατεία του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, κατά του ιρανικού καθεστώτος φαίνεται να έχει πολύ ευρύτερες συνέπειες, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα τα αμερικανικά συμφέροντα και διαμορφώνουν το στρατηγικό τοπίο για τα επόμενα χρόνια.
Η nypost παρουσιάζει τους βασικούς τρόπους με τους οποίους η σύγκρουση αλλάζει τον κόσμο.
Ανακατανομή στρατηγικών ενεργειακών διαδρομών
Οι επιθέσεις του Ιράν σε λιμάνια του Κόλπου είχαν μεγάλο κόστος σε ανθρώπινες ζωές, υποδομές και οικονομική δραστηριότητα. Αντί όμως να οδηγήσουν τις γειτονικές χώρες σε υποχώρηση, ενίσχυσαν την αποφασιστικότητα των κρατών του Κόλπου να δημιουργήσουν μόνιμες εναλλακτικές από τα Στενά του Ορμούζ.
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αξιοποιούν ήδη υπάρχουσες υποδομές, όπως ο αγωγός East-West και ο αγωγός αργού πετρελαίου του Άμπου Ντάμπι, που μεταφέρουν πετρέλαιο μέσω ξηράς προς την Ερυθρά Θάλασσα, καλύπτοντας μέρος της απώλειας δυναμικότητας. Παράλληλα, εξετάζεται η επέκταση των αγωγών αυτών ή η δημιουργία νέων υποδομών.
Μία επιλογή που αξίζει την προσοχή της αμερικανικής κυβέρνησης είναι η ενίσχυση της πολιτικής και οικονομικής στήριξης στον οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), ώστε να διευκολυνθεί η μεταφορά ενέργειας προς την Ινδία και την Ευρώπη χωρίς τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, ενισχύοντας παράλληλα τους περιφερειακούς συμμάχους.
Ακόμη και αν τα Στενά επαναλειτουργήσουν πλήρως μετά το τέλος των εχθροπραξιών, οι στρατηγικοί υπολογισμοί θα έχουν αλλάξει. Μια περιοχή που επενδύει σε εναλλακτικές εξαγωγικές υποδομές δεν μπορεί πλέον να εξαρτάται από το Ορμούζ, περιορίζοντας τη σημασία του ως μέσο πίεσης για μελλοντικούς αντιπάλους.
Πίεση στα κράτη του Κόλπου να πάρουν θέση
Το Ιράν διατηρεί τη χρηματοδότησή του μέσω σκιωδών τραπεζικών δικτύων και εταιρειών-βιτρίνα, που διοχετεύουν κεφάλαια στο καθεστώς παραβιάζοντας τις αμερικανικές κυρώσεις, αξιοποιώντας οικονομικά κέντρα όπως το Ντουμπάι.
Το 2024, το 70% αυτών των κεφαλαίων πέρασε μέσω αδιαφανών εταιρειών στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα Εμιράτα φαίνεται να κάνουν αρχικά βήματα για τον περιορισμό αυτών των ροών, απειλώντας με δέσμευση δισεκατομμυρίων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και κλείνοντας τραπεζικά «παράθυρα» μυστικότητας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες καλούνται να εντείνουν την πίεση προς το Ντουμπάι, ώστε να τερματιστούν οριστικά αυτά τα δίκτυα, κλείνοντας τις οικονομικές διόδους που μεταφέρουν έσοδα από παράνομο ιρανικό πετρέλαιο.
Εδραίωση της ενεργειακής κυριαρχίας των ΗΠΑ
Το ενδεχόμενο παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ έχει επηρεάσει αρνητικά την Κίνα, αλλά και σημαντικούς ασιατικούς συμμάχους των ΗΠΑ. Η Ιαπωνία εισάγει περίπου το 90% του πετρελαίου της από τη Μέση Ανατολή, η Νότια Κορέα εξαρτάται κατά σχεδόν 70% από το Ορμούζ, ενώ η Ταϊβάν και η Ινδία αντιμετωπίζουν επίσης σοβαρούς κινδύνους λόγω περιορισμών στην προμήθεια και των αυξήσεων των τιμών.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες συμβάλλουν στην κάλυψη των ελλείψεων και μπορούν να προχωρήσουν σε μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας με βασικούς εταίρους. Ήδη, οι εξαγωγές αμερικανικού αργού πετρελαίου έχουν φτάσει σε ιστορικό ρεκόρ των 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, ενώ η σύγκρουση μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τις αγορές πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου των ΗΠΑ.
Περαιτέρω απομόνωση της Κίνας
Ο ρόλος της Κίνας ως βασικού υποστηρικτή του ιρανικού καθεστώτος βρίσκεται υπό αυξανόμενο έλεγχο. Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει αγοράσει περίπου το 90% των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου, παρέχοντας σε αντάλλαγμα πρόδρομες ύλες για βαλλιστικούς πυραύλους, καθώς και δορυφορική τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε για τη στόχευση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών απειλεί πλέον με κυρώσεις τράπεζες στην Κίνα και το Χονγκ Κονγκ, οι οποίες, όπως και το Ντουμπάι, διευκολύνουν τη μεταφορά κεφαλαίων προς το Ιράν. Η διακοπή αυτών των διαδρομών θεωρείται κρίσιμη για την οικονομική αποδυνάμωση της ιρανικής στρατιωτικής ισχύος.
Μήνυμα προς τη Ρωσία και τον Βλαντίμιρ Πούτιν
Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου έδωσε προσωρινή ώθηση στον Βλαντίμιρ Πούτιν, ωστόσο η Ρωσία παραμένει εγκλωβισμένη στον πόλεμο με την Ουκρανία. Παράλληλα, έχει χάσει βασικούς συμμάχους στη Μέση Ανατολή, πρώτα τον Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία και πλέον το Ιράν.
Η στρατηγική που εφαρμόζεται απέναντι στο Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο και για τη Μόσχα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να στοχεύσουν τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» δεξαμενόπλοιων της Ρωσίας και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που διευκολύνουν τη ροή κεφαλαίων.
Σε περίπτωση που η Ρωσία δεν επιστρέψει σε διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου με όρους αποδεκτούς από τις ΗΠΑ, η αμερικανική πλευρά ενδέχεται να απειλήσει άμεσα τα ενεργειακά της έσοδα.
Αποδυναμωμένο αλλά όχι ηττημένο το Ιράν
Ανεξάρτητα από την έκβαση της σύγκρουσης, η ικανότητα του Ιράν να χρηματοδοτεί οργανώσεις όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι αναμένεται να υποστεί σοβαρό πλήγμα. Οι κοινές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ στόχευσαν βασικούς τομείς της ιρανικής οικονομίας που στηρίζουν αυτές τις ομάδες.
Η αναπλήρωση αυτής της απώλειας ενδέχεται να απαιτήσει δεκαετίες. Ωστόσο, οι οργανώσεις αυτές δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από το Ιράν, καθώς δραστηριοποιούνται και σε δίκτυα διαφθοράς, εκβιασμών και οργανωμένου εγκλήματος, επεκτείνοντας την παρουσία τους ακόμα και στο δυτικό ημισφαίριο.
Η Ουάσινγκτον καλείται να μην εκλάβει την αποδυνάμωση του Ιράν ως οριστική ήττα. Οι δομές που στηρίζουν την τρομοκρατία παραμένουν ισχυρές και η πλήρης εξουδετέρωσή τους απαιτεί διαρκή πίεση σε οικονομικό, στρατιωτικό και διπλωματικό επίπεδο, πολύ μετά το τέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
