Παρουσία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, σε ένα μέρος των αγορεύσεων, οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου έθεσαν σκληρές ερωτήσεις για τη νομιμότητα του διατάγματός του με το οποίο καταργεί το δικαίωμα του εδάφους –την απόκτηση της υπηκοότητας από όσους γεννιούνται σε αμερικανικό έδαφος– στο πλαίσιο της προσπάθειάς του να περιορίσει την παράτυπη μετανάστευση.
Το διάταγμα αυτό θα μπορούσε να ανατρέψει μια βασική τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος.
Ο Τραμπ, φορώντας κόκκινη γραβάτα και σκούρο κοστούμι, κάθισε στην πρώτη σειρά, στον χώρο που προορίζεται για το ακροατήριο, αφού έφτασε στο κτίριο από τον Λευκό Οίκο. Στα μισά της διαδικασίας, λίγη ώρα αφού ολοκλήρωσε ο δικηγόρος που παρουσίαζε τα επιχειρήματα της κυβέρνησής του, αποχώρησε. Ο Τραμπ, ο πρώτος εν ενεργεία πρόεδρος που παρίσταται σε συνεδρίαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, συνοδευόταν από τον υπουργό Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ και παρέμεινε στην αίθουσα για περίπου μία ώρα.
Ο αρχιδικαστής Τζον Ρόμπερτς, κηρύσσοντας την έναρξη της διαδικασίας στην υπόθεση «Τραμπ εναντίον Μπάρμπαρα», δεν αναφέρθηκε καθόλου στην παρουσία του προέδρου στην αίθουσα.
Κάποιοι από τους δικαστές, τόσο συντηρητικοί όσο και φιλελεύθεροι, στρίμωξαν τον νομικό του υπουργείου Δικαιοσύνης που υπερασπίστηκε τις ενέργειες του προέδρου και στη συνέχεια άρχισαν να θέτουν ερωτήσεις στην δικηγόρο της άλλης πλευράς.
Οι δικαστές εξετάζουν την έφεση που άσκησε η κυβέρνηση Τραμπ στην απόφαση κατώτερου δικαστηρίου το οποίο μπλόκαρε την εκτελεστική εντολή που απαγόρευε σε ομοσπονδιακές υπηρεσίες να αναγνωρίζουν την υπηκοότητα των παιδιών εάν κανείς από τους γονείς τους δεν είναι Αμερικανός πολίτης ή νόμιμος, μόνιμος κάτοικος των ΗΠΑ.
«Ανεκτίμητο δώρο»
Ο αντεισαγγελέας Ντ. Τζον Σάουερ, που εκπροσωπούσε την κυβέρνηση, ξεκίνησε την επιχειρηματολογία του λέγοντας ότι «η άνευ περιορισμών χορήγηση της ιθαγένειας λόγω της γέννησης αντίκειται με την πρακτικής της συντριπτικής πλειοψηφίας των σύγχρονων χωρών». «Υποτιμά το ανεκτίμητο δώρο και βαθύ δώρο της αμερικανικής υπηκοότητας. Λειτουργεί ως πανίσχυρος παράγοντας έλξης για την παράνομη μετανάστευση και επιβραβεύει τους παράνομους αλλοδαπούς που όχι μόνο παραβιάζουν τους μεταναστευτικούς νόμους αλλά επίσης παρακάμπτουν και εκείνους που ακολουθούν τους κανόνες», συνέχισε.
Το κατώτερο δικαστήριο έκρινε ότι η εντολή του Τραμπ παραβίαζε τη 14η Τροπολογία του Συντάγματος καθώς και πολλούς ομοσπονδιακούς νόμους. Στη δικαιοσύνη είχαν προσφύγει μαζικά γονείς και παιδιά που κινδύνευαν να χάσουν την υπηκοότητα λόγω της απόφασης της κυβέρνησης.
Εδώ και δεκαετίες η 14η Τροπολογία θεωρείται ότι εγγυάται την υπηκοότητα στα μωρά που γεννιούνται στις ΗΠΑ, με κάποιες πολύ μικρές εξαιρέσεις, όπως για παράδειγμα τα παιδιά ξένων διπλωματών ή μελών μιας εχθρικής δύναμης κατοχής. Η επίμαχη διάταξη, γνωστή και ως «Ρήτρα Ιθαγένειας», αναφέρει: «Όλα τα πρόσωπα που γεννήθηκαν ή πολιτογραφήθηκαν στις ΗΠΑ και υπόκεινται στη δικαιοδοσία τους, είναι πολίτες των ΗΠΑ και της Πολιτείας στην οποία διαμένουν».
Ο συντηρητικός αρχιδικαστής Τζον Ρόμπερτς χαρακτήρισε «αλλόκοτο» το επιχείρημα του Σάουερ που βασίζεται στη διατύπωση ότι δικαιούνται την υπηκοότητα μόνο όσοι «υπόκεινται στη δικαιοδοσία των ΗΠΑ». Σημειώνοντας ότι, ιστορικά, η φράση αυτή αποκλείει τα παιδιά των πρεσβευτών ή των εχθρών σε μια εισβολή, ο Ρόμπερτς σημείωσε ότι ο Σάουερ προσπαθεί να επεκτείνει αυτά τα παραδείγματα σε όλους όσοι βρίσκονται παράτυπα στις ΗΠΑ. «Δεν αντιλαμβάνομαι πώς μπορείς να φτάσεις σε μια τόσο μεγάλη ομάδα (ανθρώπων) από τόσο μικρά και ιδιόμορφα παραδείγματα», είπε.
Η 14η Τροπολογία επικυρώθηκε το 1868, μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο που έβαλε τέλος στη δουλεία, ανατρέποντας μια προηγούμενη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, του 1857, που όριζε ότι οι άνθρωποι αφρικανικής καταγωγής δεν μπορούν ποτέ να γίνουν πολίτες των ΗΠΑ.
Η αμερικανική κυβέρνηση λέει ότι η χορήγηση της υπηκοότητας σε σχεδόν όλους όσοι γεννιούνται σε αμερικανικό έδαφος είναι ένα κίνητρο για τους παράτυπους μετανάστες και οδηγεί στον «τουρισμό τοκετού», με γυναίκες που ταξιδεύουν στις ΗΠΑ για να γεννήσουν και να εξασφαλίσουν την υπηκοότητα για τα παιδιά τους.
Η φιλελεύθερη δικαστής Έλενα Κάγκαν είπε ότι η ερμηνεία που δίνει η κυβέρνηση στη 14η Τροπολογία δεν στηρίζεται από το κείμενό της. «Χρησιμοποιείτε κάποιες πολύ σκοτεινές πηγές για να φτάσετε σε αυτό το συμπέρασμα», είπε στον Σάουερ.
Ο συντηρητικός δικαστής Μπρετ Κάβανο διερωτήθηκε κατά πόσο είναι σχετική η αναφορά στη νομοθεσία άλλων χωρών. «Καταλαβαίνω ότι οι ευρωπαϊκές χώρες δεν το έχουν αυτό (σ.σ. το δίκαιο του εδάφους) ή πολλές άλλες χώρες στον κόσμο δεν το έχουν. Δεν βλέπω τη συνάφεια του θέματος ως προς την ερμηνεία του συντάγματος μολονότι καταλαβαίνω ότι είναι ένα πολύ σωστό πολιτικό επιχείρημα», σχολίασε.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι η φράση «υπόκεινται στη δικαιοδοσία (των ΗΠΑ)» σημαίνει ότι δεν αρκεί να γεννηθεί κανείς στη χώρα για να αποκτήσει την υπηκοότητα αλλά ότι αποκλείονται τα μωρά παράτυπων μεταναστών ή όσων κατοικούν νόμιμα αλλά προσωρινά στη χώρα, όπως των φοιτητών ή όσων βρίσκονται εκεί με βίζα εργασίας. Η υπηκοότητα, λέει η κυβέρνηση, πρέπει να χορηγείται μόνο στα παιδιά εκείνων που δηλώνουν «πρωταρχική αφοσίωση» στις ΗΠΑ, όπως στους πολίτες και τους μόνιμους κατοίκους. Η «αφοσίωση» αυτή τεκμαίρεται από τη «νόμιμη κατοικία» τους, δηλαδή ότι διαμένουν μόνιμα στη χώρα και έχουν σκοπό να παραμείνουν σε αυτήν.
Η συντηρητική δικαστής Έιμι Κόνεϊ Μπάρετ επισήμανε στον Σάουερ ότι η υπηκοότητα με βάση την «κατοικία» των γονέων δεν είναι σαφής ορισμός, δεδομένου ότι ο καθορισμός της κατοικίας αυτής εξαρτάται από το αν κάποιος έχει την πρόθεση να παραμείνει στη χώρα. «Πώς θα αποφανθείτε σε αυτές τις περιπτώσεις; Δεν γνωρίζετε, τη στιγμή της γέννησης, εάν κάποιος σκοπεύει να παραμείνει ή όχι και, παρεμπιπτόντως, αυτό αφορά και τους Αμερικανούς πολίτες. Τι θα συμβεί αν κάποια Αμερικανίδα, που ζει στη Νορβηγία με τον σύζυγο και την οικογένεια της, έρθει εδώ, γεννήσει και επιστρέψει; Πώς ξέρουμε αν το παιδί της είναι Αμερικανός πολίτης αφού ο γονιός δεν είχε την πρόθεση να παραμείνει εδώ;» ρώτησε.
Οι προσφεύγοντες λένε ότι το Ανώτατο Δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί επί του θέματος, από το 1898, στην υπόθεση «ΗΠΑ εναντίον Γουονγκ Κιμ Αρκ», όταν αποδέχτηκε ότι η 14η Τροπολογία χορηγεί την υπηκοότητα λόγω γέννησης στο αμερικανικό έδαφος ακόμη και στα παιδιά των αλλοδαπών πολιτών. Ο συντηρητικός δικαστής Νιλ Γκόρσατς σημείωσε ότι δεν νομίζει πως η θέση του Τραμπ μπορεί να συμβιβαστεί με αυτό το δικαστικό προηγούμενο. «Δεν ξέρω κατά πόσο θέλετε να βασιστείτε (στην υπόθεση) Γουονγκ Κιμ Αρκ», είπε στον Σάουερ επισημαίνοντας ότι ακόμη και ο δικαστής που είχε διαφωνήσει τότε με το σκεπτικό, ο Τζον Μάρσαλ Χάρλαν, αργότερα δήλωσε ότι η απόφαση καλύπτει και τα παιδιά των «προσωρινών επισκεπτών».
Η αμερικανική κυβέρνηση λέει ότι η απόφαση του 1898 στηρίζει τους ισχυρισμούς της επειδή την εποχή που γεννήθηκε ο Γουονγκ Κιμ Αρκ οι Κινέζοι μετανάστες γονείς του ήταν μόνιμοι κάτοικοι των ΗΠΑ.
Η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναμένεται να ανακοινωθεί μέχρι τα τέλη Ιουνίου.
