Οι τελευταίες εξαγγελίες του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για «χειρουργικά χτυπήματα» κατά των καρτέλ ναρκωτικών στο Μεξικό έχουν μετατρέψει τη βόρεια πολιτεία Σιναλόα σε δοκιμαστικό σωλήνα φόβου, απόγνωσης και γεωπολιτικής μπλόφας.
Καθώς η Ουάσιγκτον κλιμακώνει τη ρητορική περί στρατιωτικής δράσης, η κοινωνία σε μία από τις πιο αιματοβαμμένες περιοχές της χώρας διχάζεται ανάμεσα στον εθνικό εγωισμό και στην απελπισμένη ανάγκη για ασφάλεια.
Σιναλόα: όταν το Μεξικό κουράζεται από τον πόλεμο
Ενώ σχεδόν 8 στους 10 Μεξικανούς απορρίπτουν την ιδέα αμερικανικών στρατιωτικών πληγμάτων στο έδαφός τους, στη Σιναλόα, προπύργιο του ομώνυμου καρτέλ, η κόπωση από τον πόλεμο έχει ρηγματώσει τα ταμπού. Περίπου 20 μήνες μετά τη διάσπαση του καρτέλ Σιναλόα σε δύο αντίπαλες φατρίες, οι κάτοικοι ζουν μέσα σε μόνιμη πολιορκία: στρατιωτικά περίπολα στους δρόμους, κλειστά καταστήματα, οικογένειες που εγκαταλείπουν τις γειτονιές τους για να σωθούν. Πυροβολισμοί, μπλόκα με καμένα φορτηγά και πτώματα πεταμένα στην άκρη των δρόμων έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας, δημιουργώντας μια αίσθηση αδιεξόδου που ωθεί ορισμένους να βλέπουν ακόμα και τον Τραμπ ως «τελευταία επιλογή».
Η κλιμάκωση δεν είναι μόνο τοπική αλλά και εθνική. Η εξόντωση του διαβόητου «Ελ Μέντσο», ηγέτη του καρτέλ Νέα Γενιά Χαλίσκο, σε επιχείρηση του στρατού τον Φεβρουάριο, πυροδότησε κύμα αντιποίνων σε τουλάχιστον 12–20 από τις 32 πολιτείες του Μεξικού, αποκαλύπτοντας το εύρος της ισχύος των εγκληματικών οργανώσεων. Παρά τη μερική πτώση των ανθρωποκτονιών που επικαλούνται οι αρχές, η κοινωνία βιώνει μια ιδιότυπη «κανονικότητα του τρόμου»: απαγωγές βουλευτών, δολοφονίες εργαζομένων σε ορυχεία, πτώματα ακρωτηριασμένα σε εμπορικά κέντρα.
«Μεξικό» εναντίον «Τραμπ»: στρατός, οικονομία και καρτέλ
Η κυβέρνηση της προέδρου Κλαούντια Σέινμπαουμ απαντά με επίδειξη ισχύος: πάνω από 12.000 στρατιώτες έχουν αναπτυχθεί στη Σιναλόα, δεκάδες υψηλόβαθμα στελέχη του οργανωμένου εγκλήματος έχουν συλληφθεί και εργαστήρια ναρκωτικών καταστρέφονται, την ώρα που η Ουάσιγκτον πιέζει για πιο επιθετική στρατηγική. Ο επικεφαλής της Εθνοφρουράς μιλά για «σύσφιξη του κλοιού» και επικαλείται μείωση των ανθρωποκτονιών, όμως οι κάτοικοι εξακολουθούν να ζουν με τον φόβο εξαφάνισης αγαπημένων προσώπων, πάνω από 18.000 αγνοούμενοι από το 2006, εκ των οποίων 5.500 μόνο τα τελευταία 20 μήνες, μαρτυρούν την πραγματική κλίμακα της κρίσης.
Η βία έχει γονατίσει και την οικονομία της πολιτείας. Κατά εκτιμήσεις επιχειρηματιών, η Σιναλόα έχασε σχεδόν 10% του ΑΕΠ της την περίοδο 2024–2025, ενώ περίπου 2.000 επιχειρήσεις έχουν κλείσει. Κλάδοι όπως ο τουρισμός, τα ξενοδοχεία και η εστίαση βλέπουν τον τζίρο τους να υποχωρεί έως και 50%, την ώρα που ακόμη και μεγάλοι όμιλοι λιανικής αναφέρουν πτώση πωλήσεων της τάξης του 25%. «Το βράδυ η πόλη μοιάζει με γενική απεργία» λέει χαρακτηριστικά κορυφαίος επιχειρηματίας, περιγράφοντας άδειους δρόμους, κλειστές βιτρίνες και ένα διαρκές αίσθημα πολιορκίας.
Την ίδια στιγμή, από την Ουάσιγκτον ο Τραμπ εργαλειοποιεί το «Μεξικό» ως κεντρικό στοιχείο της ατζέντας του για την ασφάλεια. Έχει ήδη χαρακτηρίσει έξι μεξικανικά καρτέλ ως ξένες τρομοκρατικές οργανώσεις και έχει υπογράψει οδηγίες που φέρνουν πιο κοντά τη χρήση στρατιωτικής ισχύος εναντίον τους. Στην πρόσφατη σύνοδο «Θώρακας των Αμερικών» στη Φλόριντα, ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε μια νέα «Συμμαχία κατά των Καρτέλ», καλώντας ηγέτες 12 χωρών να δώσουν πληροφορίες για στόχους, υποσχόμενος ότι ο αμερικανικός στρατός θα «εξαλείψει» τις εγκληματικές οργανώσεις.
Όταν το Μεξικό διχάζεται για τον Τραμπ
Στο εσωτερικό του Μεξικού, η αντιπαράθεση είναι σφοδρή. Η Σеинμπάουμ δηλώνει κατηγορηματικά ότι «οι επιχειρήσεις επιβολής του νόμου στο Μεξικό γίνονται αποκλειστικά από τις μεξικανικές δυνάμεις ασφαλείας» και παρουσιάζει την άρνησή της στις προτάσεις του Τραμπ ως επιβεβαίωση της εθνικής κυριαρχίας. Ωστόσο, πίσω από τη σκληρή ρητορική, η πραγματικότητα στο πεδίο είναι πιο σύνθετη: η πρόσφατη επιχείρηση εναντίον του «Ελ Μέντσο» φέρεται να στηρίχθηκε σε αμερικανικές πληροφορίες, ενώ αναλύσεις σημειώνουν ότι η ενίσχυση των επιχειρήσεων κατά των καρτέλ συνδέεται και με την ανάγκη να κατευναστεί ο Λευκός Οίκος.
Στη Σιναλόα, τα ίδια τα καρτέλ λαμβάνουν πλέον σοβαρά υπόψη τους το ενδεχόμενο ενός αμερικανικού χτυπήματος. Σύμφωνα με μαρτυρίες μελών τους, οι οργανώσεις έχουν αποθηκεύσει όπλα, έχουν προμηθευτεί αντιαεροπορικά συστήματα κατά drones και πανάκριβους «παρεμβολείς» αξίας έως 40.000 δολαρίων, ενώ στήνουν παρατηρητήρια στη Σιέρα Μάδρε για να εντοπίζουν ύποπτα αεροσκάφη. Οι κινήσεις τους γίνονται «χιλιοστομετρικά» προσεκτικές, καθώς η πιθανότητα μιας αμερικανικής επέμβασης θεωρείται πλέον απτή, ιδίως μετά την εντυπωσιακή επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα, που κατέληξε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, σύμφωνα με τους New York Times.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η κοινωνία της Σιναλόα εμφανίζεται διχασμένη. Κάποιες μητέρες αγνοουμένων, που ψάχνουν μόλις δύο φορές την εβδομάδα σε χωράφια και βουνοπλαγιές για μαζικούς τάφους, δηλώνουν πρόθυμες να «δοκιμάσουν ακόμη και την τρέλα του Τραμπ» γιατί «δεν έχουν πια τίποτα να χάσουν». Άλλοι κάτοικοι προειδοποιούν ότι μία επέμβαση των ΗΠΑ θα έκανε τα πράγματα «πολύ χειρότερα» για τους αθώους, ενώ δεν λείπουν όσοι απορρίπτουν κατηγορηματικά την ανάμειξη της Ουάσιγκτον, θυμίζοντας πως η ζήτηση για ναρκωτικά προέρχεται πρωτίστως από την άλλη πλευρά των συνόρων.
