Το Ισραήλ έχει βρει στο πρόσωπο του αντιστράτηγου Εγιάλ Ζαμίρ τον άνθρωπο που σχεδίασε και υλοποίησε την πιο φιλόδοξη και επικίνδυνη στρατιωτική του αναμέτρηση με το Ιράν. Από ένα οικογενειακό τραπέζι του Σαββάτου σε διαμέρισμα στο κεντρικό Ισραήλ, βρέθηκε μέσα σε λίγες ώρες σε υπόγειο θάλαμο επιχειρήσεων στο Τελ Αβίβ, δίνοντας την εντολή για πλήγματα στην καρδιά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένης και της απόπειρας δολοφονίας του ανώτατου ηγέτη αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σύμφωνα με Ισραηλινούς στρατιωτικούς αξιωματούχους που μίλησαν ανώνυμα. «Είστε εξουσιοδοτημένοι να εκτελέσετε. Πλήξτε τους στόχους σας – γράφετε ιστορία», φέρεται να είπε στους διοικητές του, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας κοινής ισραηλινοαμερικανικής επιχείρησης που αλλάζει τα δεδομένα στη σύγκρουση με το Ιράν και τους συμμάχους του στην περιοχή.
Σε ηλικία 60 ετών, ο Ζαμίρ, αρχηγός ΓΕΕΘΑ από τον Μάρτιο του 2025, έχει αναδειχθεί στον κεντρικό αρχιτέκτονα των πολεμικών σχεδίων του Ισραήλ απέναντι στην Τεχεράνη, προετοιμάζοντας επί μήνες, μαζί με τους Αμερικανούς ομολόγους του, ένα σενάριο «βαριάς, μακράς, πολυμετωπικής μάχης» για το οποίο προειδοποιούσε ήδη από το 2021 ότι ο στρατός δεν διέθετε τότε «κρίσιμη μάζα» προσωπικού. Η ανάδειξή του στην ηγεσία του στρατεύματος έγινε σε μία στιγμή βαθιάς κρίσης αξιοπιστίας για τον ισραηλινό στρατό, μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, που θεωρείται από τις μεγαλύτερες πληροφοριακές αποτυχίες στην ιστορία της χώρας. Στο εσωτερικό, ο ίδιος έχει ταχθεί υπέρ μιας εξωτερικής εξεταστικής επιτροπής για τις αποτυχίες εκείνης της ημέρας και έχει επικρίνει τη διαχρονική πολιτική «εξαγοράς της ησυχίας» στη Γάζα με καταβολές χρημάτων προς τη Χαμάς, την οποία χαρακτηρίζει δογματική αυταπάτη που επέτρεψε την στρατιωτική της ενίσχυση.
Ο υπεύθυνος στρατηγικής του Ισραήλ απέναντι στο «κεφάλι του φιδιού»
Για τον Ζαμίρ, το Ισραήλ δεν μπορεί να περιοριστεί σε έναν «πόλεμο σκιών» με το Ιράν. Τόσο σε δημόσιες παρεμβάσεις όσο και σε μια εκτενή μελέτη 77 σελίδων για το Washington Institute, υποστήριξε την ανάγκη μιας μακρόπνοης, οργανωμένης εκστρατείας κατά των Φρουρών της Επανάστασης και μιας αμυντικής συμμαχίας κρατών της περιοχής έναντι της Τεχεράνης. Ο ίδιος βλέπει το Ιράν ως «κεφάλι του φιδιού» και θεωρεί ότι, αν αποδυναμωθεί το κέντρο, αποσταθεροποιούνται τα παρακλάδια του σε Λίβανο, Γάζα και Υεμένη, όπως περιγράφουν αξιωματικοί που υπηρέτησαν υπό τις εντολές του.
Η 12ήμερη σύγκρουση του Ιουνίου 2025, κατά την οποία το Ισραήλ εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση κατά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, αποτέλεσε σημείο καμπής στη στρατιωτική του διαδρομή. Ισραηλινές επιθέσεις προκάλεσαν, σύμφωνα με εκτιμήσεις της στρατιωτικής ηγεσίας, «συστημική» ζημιά στις ιρανικές πυρηνικές υποδομές, καθυστερώντας το πρόγραμμα «κατά έτη», ενώ η Τεχεράνη απάντησε με καταιγισμό βαλλιστικών πυραύλων κατά ισραηλινών στόχων. Εκατοντάδες Ιρανοί, μεταξύ των οποίων γυναίκες και παιδιά, σκοτώθηκαν, ενώ δεκάδες Ισραηλινοί έχασαν τη ζωή τους από τα ιρανικά πλήγματα, σύμφωνα με τις αντίστοιχες αρχές, εδραιώνοντας την αίσθηση ότι το μέτωπο Ιράν–Ισραήλ έχει πλέον περάσει στο στάδιο του ανοιχτού πολέμου.
Ισραήλ: από τη Γάζα στον πόλεμο με το Ιράν
Ο Ζαμίρ προέρχεται από την περιφέρεια του Ισραήλ, γεννημένος στο Εϊλάτ, και ανήλθε τις βαθμίδες του στρατεύματος ως αξιωματικός τεθωρακισμένων και, στη συνέχεια, ως διοικητής Νότιου Τομέα, με άμεση εποπτεία των επιχειρήσεων στη Γάζα. Οι εμπειρίες πεδίου τον ώθησαν να βλέπει –σύμφωνα με συναδέλφους του– τη στρατηγική όχι ως αφηρημένη θεωρία, αλλά ως άσκηση διαχείρισης ρίσκου με ανθρώπινο κόστος, τόσο για τους στρατιώτες όσο και για τους αμάχους. Ως αρχηγός ΓΕΕΘΑ ηγήθηκε της εκστρατείας του Ισραήλ εναντίον της Χαμάς μετά το 2023, με ανελέητους βομβαρδισμούς και χερσαίες επιχειρήσεις που προκάλεσαν δεκάδες χιλιάδες θανάτους Παλαιστινίων και εκτεταμένη καταστροφή στη Γάζα, προκαλώντας σφοδρή διεθνή κριτική και κατηγορίες για δυσανάλογη χρήση βίας.
Παρά την επίθεση που εξαπέλυσε, ο ίδιος διατηρεί αποστάσεις από τις πολιτικές επιλογές του πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Όταν ο Νετανιάχου προώθησε σχέδιο μεγάλης χερσαίας εισβολής στην πόλη της Γάζας, ο Ζαμίρ εξέφρασε ενστάσεις για την τύχη των Ισραηλινών ομήρων και την εξάντληση των δυνάμεων, ενώ έχει ταχθεί ανοιχτά υπέρ της υποχρεωτικής στράτευσης περισσότερων υπερορθόδοξων Εβραίων, κόντρα σε ένα πολιτικό σύστημα που εκκρεμεί να νομοθετήσει. «Δεν είναι ‘yes man’», όπως σημειώνει Ισραηλινός βουλευτής της κεντρώας αντιπολίτευσης, περιγράφοντας έναν αξιωματικό που προκρίνει τον επαγγελματισμό έναντι της πολιτικής νομιμοφροσύνης, σύμφωνα με τους New York Times.
Στις παρασκηνιακές διεργασίες πριν από την τρέχουσα φάση του πολέμου με το Ιράν, ο Ζαμίρ είχε πυκνές επαφές με την αμερικανική στρατιωτική ηγεσία, συναντώντας στην Ουάσιγκτον τον αρχηγό του Μικτού Επιτελείου Νταν Κέιν και διατηρώντας στενή συνεργασία με τον ναύαρχο Μπραντ Κούπερ της Κεντρικής Διοίκησης, τον οποίο μάλιστα φιλοξένησε σε γεύμα Σαμπάτ στο Ισραήλ. Σύμφωνα με ισραηλινά και αμερικανικά δημοσιεύματα, η τωρινή επιχείρηση κατά του Ιράν είναι προϊόν «άνευ προηγουμένου» κοινής επιχειρησιακής σχεδίασης, με στόχο όχι μόνο να πληγούν πυρηνικές εγκαταστάσεις όπως η Νατάνζ, αλλά και να «καταστραφούν ικανότητες» του ιρανικού καθεστώτος και της περιφερειακής του αρχιτεκτονικής.
