Με ένα πακέτο οκτώ βασικών προτάσεων, που σύμφωνα με κομματικές πηγές ενδέχεται να διευρυνθεί το επόμενο διάστημα, το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ θα επιχειρήσει να εμφανιστεί ως φορέας θεσμικών εγγυήσεων και προοδευτικών μεταρρυθμίσεων στην επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος. Ήδη επιστημονικοί συνεργάτες και τομεάρχες του Κινήματος έχουν καταθέσει τις απόψεις τους με σκοπό να διαμορφωθεί ακολούθως ένα συνεκτικό και νομικά τεκμηριωμένο κείμενο προτάσεων που θα υποστηρίξει ο πρόεδρος του κόμματος, Νίκος Ανδρουλάκης. Σύμφωνα με πηγές από τη Χαριλάου Τρικούπη, οι παρεμβάσεις θα εστιαστούν σε ζητήματα θεσμικής ισορροπίας, διαφάνειας και ενίσχυσης της λογοδοσίας.
Ειδικότερα, κεντρικό σημείο αναμένεται να αποτελέσει η τροποποίηση του άρθρου 110, που ρυθμίζει την ίδια τη διαδικασία της αναθεώρησης. Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι θα πρέπει να ενισχυθεί ο δεσμευτικός χαρακτήρας της ευρείας συναίνεσης που επιτυγχάνεται στην πρώτη Βουλή (την επονομαζόμενη «προτείνουσα» ή «αναθεωρητέα», όπως είναι η παρούσα), ώστε η επόμενη, η αναθεωρητική Βουλή, να μην έχει τη δυνατότητα να διαμορφώνει κατά το δοκούν το περιεχόμενο των διατάξεων που κρίθηκαν αναθεωρητέες. Όπως επισημαίνουν στελέχη του κόμματος, με αυτόν τον τρόπο θα αποφεύγονται ερμηνείες που μετατρέπουν τη διαδικασία σε «λευκή επιταγή» για την εκάστοτε πλειοψηφία. Φέρνουν μάλιστα ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το άρθρο 86 για την ευθύνη των υπουργών, τονίζοντας ότι χωρίς σαφές πλαίσιο υπάρχει κίνδυνος η αναθεώρηση να οδηγήσει ακόμη και σε αυστηρότερη προστασία των εκάστοτε κυβερνητικών στελεχών αντί για ουσιαστικότερη διερεύνηση πιθανών ευθυνών.
Το ίδιο το άρθρο 86, που αφορά τη «Δίωξη κατά μελών της Κυβέρνησης – Ειδικό Δικαστήριο», βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο των προτεινόμενων αλλαγών. Το ΠΑΣΟΚ τάσσεται υπέρ της αποσύνδεσης της διαδικασίας από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, επιδιώκοντας να περιοριστεί η δυνατότητα της Βουλής να λειτουργεί ως ασπίδα για πολιτικά πρόσωπα. Στο εσωτερικό της συζήτησης εξετάζεται ακόμη και η μεταφορά κρίσιμων αποφάσεων εκτός του στενού πλαισίου της κοινοβουλευτικής διαδικασίας, με στόχο την ενίσχυση της αντικειμενικότητας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στον τρόπο εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το κόμμα προσανατολίζεται στην επαναφορά πρότασης που είχε καταθέσει κατά την αναθεώρηση του 2019, πριν υιοθετηθεί το ισχύον μοντέλο που επιτρέπει την εκλογή ακόμη και με σχετική πλειοψηφία έπειτα από διαδοχικές ψηφοφορίες. Η πρόταση που επανέρχεται από το κόμμα στη συζήτηση προβλέπει ότι, εφόσον δεν συγκεντρωθούν 180 ψήφοι στην τρίτη ψηφοφορία (σ.σ. η πρώτη και η δεύτερη ψηφοφορία απαιτούν 200 ψήφους), η θητεία του εν ενεργεία Προέδρου θα παρατείνεται για έναν χρόνο και στη συνέχεια θα απαιτείται πλειοψηφία 160 βουλευτών. Αν και τότε δεν εξασφαλιστεί συμφωνία, η παράταση θα ισχύει έως τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών, με στόχο να αποσυνδεθεί ο θεσμός από τον κίνδυνο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες.
Στο μέτωπο της ανώτατης εκπαίδευσης, το ΠΑΣΟΚ εισηγείται αναθεώρηση του πολυσυζητημένου άρθρου 16, διατηρώντας ωστόσο ως θεμελιώδη αρχή την ισχυρή παρουσία του δημόσιου πανεπιστημίου. Παράλληλα, προτείνεται η θεσμική πρόβλεψη για μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, σε ένα μοντέλο που επιχειρεί να συνδυάσει τη διεύρυνση των επιλογών με τη διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα της παιδείας.
Παρεμβάσεις προτείνονται και στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, με στόχο την ουσιαστική ενίσχυση της διάκρισης των εξουσιών. Στο τραπέζι βρίσκεται η ιδέα να γίνεται η επιλογή από τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής με αυξημένη πλειοψηφία, κατά το πρότυπο που ισχύει για τις Ανεξάρτητες Αρχές, περιορίζοντας έτσι τον ρόλο της εκτελεστικής εξουσίας.
Την ίδια ώρα, στο πεδίο της διαφάνειας, το κόμμα εισηγείται συνταγματική πρόβλεψη για τον έλεγχο του πολιτικού χρήματος από την Ανεξάρτητη Εθνική Αρχή Διαφάνειας, με αρμοδιότητα εποπτείας όχι μόνο της χρηματοδότησης κομμάτων και πολιτικών προσώπων στις εθνικές και αυτοδιοικητικές εκλογές, αλλά και στις εσωκομματικές διαδικασίες, όπως π.χ. στις εσωκομματικές εκλογές για την ανάδειξη νέου προέδρου.
Παράλληλα, προτείνεται η καθιέρωση δικαστικού ελέγχου για τροπολογίες που δεν σχετίζονται με το αντικείμενο των νομοσχεδίων στα οποία εντάσσονται, επιχειρώντας να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο που παρατηρείται διαχρονικά, να κατατίθενται και να ψηφίζονται ρυθμίσεις ακόμη και μετά τα μεσάνυχτα, που ακολούθως προκαλούν αντιδράσεις και συζητήσεις περί αδιαφάνειας ή εξυπηρέτησης σκοπιμοτήτων.
Τέλος, στις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ για την αναθεώρηση του Συντάγματος θα περιλαμβάνεται και η ρητή συνταγματική κατοχύρωση σύγχρονων δικαιωμάτων, όπως η προστασία των πολιτών από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και η διασφάλιση των αμβλώσεων, ζητήματα που, αν και ρυθμίζονται σε επίπεδο κοινής νομοθεσίας, επανέρχονται περιοδικά στο δημόσιο διάλογο.
