Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρουν όλες τις δυνάμεις τους από τη Συρία, κλείνοντας ένα κεφάλαιο δεκαετούς στρατιωτικής παρουσίας και ανοίγοντας μία νέα, πιο «διπλωματική» φάση στις σχέσεις με τη Δαμασκό.
Η διαδικασία αποχώρησης αφορά περίπου 1.000 Αμερικανούς στρατιώτες και έχει ήδη ξεκινήσει, με τον στρατό των ΗΠΑ να έχει εγκαταλείψει τη βάση Αλ Τανφ στο τριεθνές Συρίας–Ιορδανίας–Ιράκ, καθώς και την αεροπορική βάση Αλ Σανταντί στη βορειοανατολική Συρία. Οι υπόλοιπες δυνάμεις αναμένεται να αποσυρθούν μέσα στους επόμενους δύο μήνες, ολοκληρώνοντας την αποχώρηση από τα τελευταία προπύργια της αμερικανικής παρουσίας στο συριακό έδαφος.
Η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, δεν συνδέεται άμεσα με την παράλληλη συγκέντρωση ισχυρής ναυτικής και αεροπορικής δύναμης των ΗΠΑ απέναντι από το Ιράν, ενόψει πιθανής κλιμάκωσης εάν καταρρεύσουν οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Η Ουάσινγκτον έχει αναπτύξει ομάδα μάχης αεροπλανοφόρου και προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη, ενώ δεύτερο αεροπλανοφόρο, το USS Gerald R. Ford, πλέει προς την περιοχή, την ώρα που η ιρανική ηγεσία απειλεί με αντίποινα σε περίπτωση αμερικανικών πληγμάτων.
Νέα ισορροπία σε Συρία – ΗΠΑ μετά την άνοδο Σαράα
Κεντρικό επιχείρημα για την αποχώρηση των ΗΠΑ είναι η σχεδόν πλήρης αποσύνθεση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF), του κουρδοαραβικού σχήματος που για χρόνια αποτέλεσε τον βασικό εταίρο της Ουάσινγκτον στον πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους. Μετά την αιφνιδιαστική προέλαση του προέδρου της Συρίας Άχμεντ αλ-Σαράα, οι κυβερνητικές δυνάμεις κατέλαβαν το μεγαλύτερο μέρος των κουρδικών περιοχών, οδηγώντας σε εύθραυστη εκεχειρία – με αμερικανική σφραγίδα – και συμφωνία ενσωμάτωσης της SDF στον συριακό στρατό.
Η Ουάσινγκτον εκτιμά ότι, μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ-Άσαντ στα τέλη του 2024 και την εδραίωση του Σαράα στην εξουσία, η συνέχιση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας όχι μόνο δεν προσφέρει ουσιαστικό όφελος, αλλά ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο τριβών με έναν στρατό «διάστικτο από τζιχαντιστές συμπαθούντες» και στελέχη με διασυνδέσεις σε Αλ Κάιντα και ISIS. Ήδη, τον Δεκέμβριο, δύο Αμερικανοί στρατιώτες και ένας διερμηνέας σκοτώθηκαν από μέλος των συριακών υπηρεσιών ασφαλείας που επρόκειτο να αποπεμφθεί λόγω ακραίων απόψεων, γεγονός που ενίσχυσε την αίσθηση ότι η παραμονή κοστίζει ακριβά σε ασφάλεια και πολιτικό ρίσκο.
ΗΠΑ – Συρία: Από τα πεδία μάχης στα διπλωματικά σαλόνια
Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η κυβέρνηση Τραμπ στρέφεται στην ενίσχυση της διπλωματικής παρουσίας στη Συρία, επιχειρώντας να κεφαλαιοποιήσει την ισχύ της Δαμασκού στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε πρόσφατα συνάντηση με τον Σύρο ομόλογό του, Άσααντ αλ-Σαϊμπανί, με στόχο να εξασφαλίσει συνεργασία στην αντιμετώπιση οργανώσεων όπως το Ισλαμικό Κράτος και στη διατήρηση της εκεχειρίας με την SDF.
Ένας ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος υποστηρίζει ότι η αποχώρηση προχωρά επειδή «η συριακή κυβέρνηση αναλαμβάνει πλέον την πρωτοβουλία στις αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις», με τις αμερικανικές δυνάμεις να κρατούν την ικανότητα να απαντήσουν σε τυχόν νέες απειλές από τον ISIS στην ευρύτερη περιοχή. Ωστόσο, άλλοι Αμερικανοί και ξένοι αξιωματούχοι προειδοποιούν πως η αποδυνάμωση του αμερικανικού αποτυπώματος μπορεί να διευκολύνει τη Δαμασκό να καταπατήσει τη συμφωνία με τους Κούρδους και να αφήσει κενά ασφαλείας που θα εκμεταλλευθούν τζιχαντιστικές ομάδες.
Η βαριά κληρονομιά των ΗΠΑ στη Συρία
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ντόναλντ Τραμπ διατάσσει απότομη αναδίπλωση των ΗΠΑ από τη Συρία: ήδη από το 2018, στην πρώτη του θητεία, είχε ανακοινώσει την αποχώρηση περίπου 2.000 στρατιωτών, δηλώνοντας ότι η αποστολή κατά του ISIS ολοκληρώθηκε και ότι η Τουρκία θα κάλυπτε το κενό ισχύος. Τότε, η απόφαση προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις εντός της κυβέρνησης και οδήγησε τον τότε υπουργό Άμυνας, Τζιμ Μάτις, σε παραίτηση, ενώ τελικά εκατοντάδες Αμερικανοί στρατιώτες παρέμειναν για να «προστατεύσουν τα πετρελαϊκά κοιτάσματα» της Συρίας – επιλογή που ο πρώην ειδικός απεσταλμένος Τζιμ Τζέφρι έχει παραδεχθεί ότι συνοδεύτηκε από «παιχνίδια απόκρυψης» του πραγματικού αριθμού των δυνάμεων, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Σήμερα, το ερώτημα που αιωρείται πάνω από τη Συρία και τις ΗΠΑ είναι ποια θα είναι η πραγματική κληρονομιά μιας δεκαετούς εμπλοκής: η ήττα του Ισλαμικού Κράτους, η εγκατάλειψη των Κούρδων, η αναθεώρηση της αμερικανικής ισχύος ή όλα αυτά μαζί. Για την Ουάσινγκτον, η αποχώρηση παρουσιάζεται ως αναγκαία προσαρμογή σε μία νέα γεωπολιτική εξίσωση, όμως για τους τοπικούς συμμάχους και τους αντιπάλους της, ίσως καταγραφεί ως ακόμη ένα παράδειγμα ότι η αμερικανική δέσμευση στη Μέση Ανατολή παραμένει, βαθιά, περιστασιακή.
