Ως μνημείο κηρύχθηκε το σύνολο της φωτογραφικής συλλογής Τ. de Craene / H. Heuer, η οποία αποτυπώνει τις στιγμές πριν από την εκτέλεση 200 Ελλήνων πατριωτών στο Σκοπευτήριο Καισαριανής από τις ναζιστικές δυνάμεις κατοχής, την Πρωτομαγιά του 1944.
Η απόφαση ελήφθη από το Υπουργείο Πολιτισμού, έπειτα από γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, λόγω της εξαιρετικής ιστορικής αξίας της συλλογής. Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για τεκμήριο που φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο οι προπαγανδιστικοί μηχανισμοί των στρατευμάτων Κατοχής αξιοποιούσαν την εικόνα για τη διαμόρφωση αντιλήψεων και στάσεων.
Η εμφάνιση στο eBay και η απόσυρση
Οι φωτογραφίες εντοπίστηκαν στον γερμανικό ιστότοπο δημοπρασιών eBay (e-bay.de) το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου. Φερόμενος ιδιοκτήτης είναι ο συλλέκτης Tim de Craene, ο οποίος ειδικεύεται σε κειμήλια και τεκμήρια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και δραστηριοποιείται μέσω της εταιρείας Crain’s Militaria.
Η δημοσιοποίηση της αγγελίας σε ελληνικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ακολούθως στον Τύπο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Το πρωί της Δευτέρας 16 Φεβρουαρίου, ο συλλέκτης απέσυρε τις δώδεκα επίμαχες φωτογραφίες από την πλατφόρμα, ωστόσο παραμένει διαθέσιμη προς πώληση η ευρύτερη συλλογή που είχε δημιουργήσει ο τότε υπολοχαγός της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ (Hermann Heuer).
Η ιστορική διάσταση της συλλογής
Ο Χόιερ υπηρετούσε την περίοδο 1943-1944 στο στρατόπεδο της Μαλακάσας και είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει ή και να συνδράμει – χωρίς αυτό να έχει πλήρως αποσαφηνιστεί – στην εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Η συλλογή του περιλαμβάνει φωτογραφίες από περιοχές της κατεχόμενης Ευρώπης, όπως το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ελλάδα, όπου υπηρέτησε. Μέρος αυτής της συλλογής κατέληξε στον Tim de Craene.
Δήλωση Λίνας Μενδώνη
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τις φωτογραφίες «εξόχως σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας», τονίζοντας ότι δίνουν «πρόσωπο» στις μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό των εκτελεσθέντων, λίγες στιγμές πριν από τον θάνατό τους.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι και οι υπόλοιπες εικόνες της συλλογής συμβάλλουν στην κατανόηση του δράματος της κατεχόμενης Ελλάδας, μέσα και από το βλέμμα του κατακτητή, επισημαίνοντας τον ρόλο της ναζιστικής προπαγάνδας και του μηχανισμού που είχε οργανώσει ο Γιόζεφ Γκέμπελς, αξιοποιώντας τον κινηματογράφο και τη φωτογραφία ως εργαλεία επιρροής.
Όπως γνωστοποίησε, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει ήδη δώσει οδηγίες για τη διερεύνηση της δυνατότητας απόκτησης της συλλογής. Η αρμόδια Διεύθυνση Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς επικοινώνησε με τον συλλέκτη, ενώ εμπειρογνώμονες μεταβαίνουν στο Έβεργκεμ του Βελγίου για να εξετάσουν από κοντά το υλικό.
Με την κήρυξη της συλλογής ως μνημείου, το ελληνικό κράτος αποκτά πλέον το θεσμικό έρεισμα για να τη διεκδικήσει και να την εντάξει στην εθνική πολιτιστική κληρονομιά.
