Η αποσταθεροποίηση της Συρίας περνά πλέον μέσα από στοχευμένες δολοφονίες, με τον πρόεδρο Αχμέντ Αλ Σαράα να βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους, σύμφωνα με νέα έκθεση του ΟΗΕ. Η διεθνής οργάνωση αποκαλύπτει ότι πέντε σχέδια για τη δολοφονία του ίδιου ή ανώτερων υπουργών της συριακής κυβέρνησης αποτράπηκαν το 2025, την ώρα που η Δαμασκός προσπαθεί να σταθεροποιηθεί μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ.
Τουλάχιστον δύο από τις απόπειρες είχαν ως άμεσο στόχο τον Αλ Σαράα, μία στο βόρειο Χαλέπι και μία στη νότια Ντεράα, με επιχειρησιακό βραχίονα την οργάνωση Σαράγια Ανσάρ αλ-Σούννα, «βιτρίνα» του Ισλαμικού Κράτους που είχε αναλάβει την ευθύνη για την πολύνεκρη βομβιστική επίθεση σε εκκλησία στη Δαμασκό το περασμένο καλοκαίρι. Περιφερειακή υπηρεσία πληροφοριών είχε ήδη από το φθινόπωρο επιβεβαιώσει ότι σχέδια δολοφονίας του προέδρου της Συρίας είχαν αποκαλυφθεί και αποτραπεί χάρη σε στοχευμένη πληροφορία που διαβιβάστηκε στις συριακές αρχές από γειτονική χώρα.
Αλ Σαράα, Συρία και ο νέος «πόλεμος σκιών»
Το Ισλαμικό Κράτος, η οποία επιχειρεί δυναμική επανασυγκρότηση μετά την πτώση του Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, παρουσιάζει τον Αλ Σαράα, τον πρώην επικεφαλής ισλαμιστικής αντάρτικης οργάνωσης, ως «αποστάτη». Φωτογραφίες που δημοσιοποίησαν τζιχαντιστικά δίκτυα τον δείχνουν να σφίγγει το χέρι του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, σε μια προσπάθεια να τον εμφανίσουν ως ηγέτη που εγκατέλειψε τις ισλαμιστικές του ρίζες και «συμβιβάστηκε» με τη Δύση.
Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΗΕ, το Ισλαμικό Κράτος επικεντρώνει πλέον την προσπάθειά του στην αποσταθεροποίηση της νέας κυβέρνησης στη Δαμασκό, «εκμεταλλευόμενο ενεργά τα κενά ασφαλείας και την αβεβαιότητα» στη χώρα. Ο Αλ Σαράα χαρακτηρίζεται ως «πρωταρχικός στόχος» της οργάνωσης στη Συρία, με τους τζιχαντιστές να χρησιμοποιούν πολλαπλές ομάδες-βιτρίνες σε διάφορες περιοχές για μεγαλύτερη ευελιξία και δυσκολία εντοπισμού.
Η Συρία του Αλ Σαράα απέναντι στο Ισλαμικό Κράτος
Παρά τη στρατιωτική ήττα του Άσαντ, το Ισλαμικό Κράτος παραμένει ισχυρή απειλή σε Συρία και Ιράκ, έχοντας εκμεταλλευθεί το κενό ασφαλείας και τον τεράστιο όγκο οπλισμού που πλημμύρισε τη χώρα μετά την εγκατάλειψη θέσεων από τον παλιό συριακό στρατό. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι η οργάνωση διαθέτει περίπου 3.000 μαχητές στα δύο κράτη, με την πλειονότητα να δρα πλέον εντός της Συρίας, όπου μικρές αλλά ευκίνητες ομάδες προχωρούν σε στοχευμένες επιθέσεις και χτυπήματα φθοράς.
Η κυβέρνηση του Αλ Σαράα έχει από τον Νοέμβριο ενταχθεί στον διεθνή συνασπισμό κατά του Ισλαμικού Κράτους, αναλαμβάνοντας πρόσφατα τη διαχείριση φυλακών και καταυλισμών που φιλοξενούν ύποπτους τζιχαντιστές και τις οικογένειές τους στη βορειοανατολική Συρία. Η Δαμασκός ελέγχει πλέον και τον καταυλισμό αλ-Χολ, όπου διαμένουν σχεδόν 25.000 συγγενείς υπόπτων μελών του ΙΚ, μια «ωρολογιακή βόμβα» ριζοσπαστικοποίησης, όπως προειδοποιούν αναλυτές, σύμφωνα με τον Guardian.
Αλ Σαράα, Συρία και το «μέτωπο» της Δαμασκού
Το Ισλαμικό Κράτος έχει πραγματοποιήσει σειρά επιθέσεων μετά την πτώση του Άσαντ, ανάμεσά τους και επίθεση εναντίον Αμερικανών και Σύρων στρατιωτών στα μέσα Δεκεμβρίου, με τρεις Αμερικανούς νεκρούς και τρεις Σύρους τραυματίες. Τα συνεχιζόμενα αυτά χτυπήματα υπογραμμίζουν ότι, παρότι η Συρία του Αλ Σαράα επιχειρεί να περάσει σε φάση πολιτικής σταθεροποίησης και διεθνούς αναγνώρισης, ο «πόλεμος σκιών» με το Ισλαμικό Κράτος μόλις τώρα εισέρχεται στην πιο επικίνδυνη φάση του.
Τι είναι η Saraya Ansar al-Sunnah
Η Saraya Ansar al-Sunnah περιγράφεται από αναλυτές ως μια μικρή, αποκεντρωμένη σαλαφιστική-τζιχαντιστική «μικρο-εξέγερση» που εμφανίζεται στη Συρία μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, με έμφαση σε στοχευμένες δολοφονίες, εκφοβισμό και επιθέσεις υψηλού συμβολισμού, κυρίως μέσω δικτύων και προπαγάνδας σε ψηφιακά κανάλια.
Στα διαθέσιμα ανοιχτά στοιχεία, ως επικεφαλής αναφέρεται ο Abu Aisha al-Shami, ενώ συχνά εμφανίζονται και ονόματα όπως ο Abu al-Fath al-Shami σε ρόλο «θρησκευτικού» καθοδηγητή. Η δομή της φαίνεται ρευστή, με μικρές, ημι-αυτόνομες ομάδες και βαριά εξάρτηση από Telegram για ανακοινώσεις, «λίστες στόχων» και ανάληψη ευθύνης.
Τι σχέση έχει με την HTS και τον Αχμέντ αλ-Σαράα
Η πιο άμεση «γέφυρα» με το οικοσύστημα της Hayat Tahrir al-Sham (HTS) είναι ότι η Saraya Ansar al-Sunnah εμφανίζεται ως σκληροπυρηνική απόσχιση ή δίκτυο που στρατολογεί από δυσαρεστημένα κομμάτια της HTS και από άλλα τζιχαντιστικά περιβάλλοντα. Στην ανάλυση του Jamestown γίνεται λόγος για πρώην μέλη της HTS μέσα στον πυρήνα της οργάνωσης.
Σε επίπεδο πολιτικής σύγκρουσης, η Saraya Ansar al-Sunnah παρουσιάζει τον Αχμέντ αλ-Σαράα και τη νέα εξουσία ως «προδότες» της τζιχαντιστικής γραμμής και χτίζει αφήγημα εναντίον του κράτους που επιχειρεί να στήσει η Δαμασκός.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η σχέση φαίνεται εχθρική: σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ που επικαλούνται διεθνή μέσα, ο αλ-Σαράα και κορυφαίοι υπουργοί του αποτέλεσαν στόχους πολλαπλών αποπειρών δολοφονίας μέσα στο 2025, οι οποίες αποδίδονται στη Saraya Ansar al-Sunnah, που αξιολογήθηκε ως «βιτρίνα» του Ισλαμικού Κράτους.
Η σχέση με το Ισλαμικό Κράτος
Εδώ βρίσκεται η «γκρίζα ζώνη» και το βασικό σημείο σύγχυσης. Σε δημόσιες αναλύσεις, η οργάνωση περιγράφεται ως αμφίσημη κατασκευή που μπορεί να λειτουργεί ως πληροφοριακή επιχείρηση, ως βιτρίνα του Ισλαμικού Κράτους ή ως τμήμα της τζιχαντιστικής σκηνής που αποσπάστηκε από την HTS και ξαναριζοσπαστικοποιήθηκε.
Παράλληλα, καταγράφονται ισχυρές ενδείξεις ιδεολογικής συγγένειας με το Ισλαμικό Κράτος, ακόμα και αν δεν υπάρχει δημόσια «τυπική» ένταξη: αναφέρεται διάχυση υλικού του Ισλαμικού Κράτους στα κανάλια της και ρητορική που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής συνεργασίας.
Κλασικό παράδειγμα της ασάφειας είναι η επίθεση στην ελληνορθόδοξη εκκλησία Mar Elias στη Δαμασκό τον Ιούνιο 2025: η Saraya Ansar al-Sunnah ανέλαβε την ευθύνη, ενώ άλλες εκτιμήσεις και στοιχεία την απέδωσαν σε κύκλωμα του Ισλαμικού Κράτους, κάτι που τροφοδότησε το σενάριο «οικειοποίησης» χτυπημάτων ή χρήσης πολλαπλών ταυτοτήτων.
Πού κουμπώνει αυτό στο παρελθόν του «Τζολάνι» στην HTS
Ο αλ-Σαράα, γνωστός παλιότερα ως Αμπού Μοχαμάντ Αλ Τζολάνι, ήταν ο επικεφαλής της HTS, η οποία για χρόνια προσπάθησε να εμφανιστεί ως συριακός, «κρατικοποιημένος» παίκτης με διοικητική δομή στην Ιντλίμπ, ενώ ταυτόχρονα συγκρούστηκε με το Ισλαμικό Κράτος και άλλες σκληροπυρηνικές τζιχαντιστικές συνιστώσες.
Η Saraya Ansar al-Sunnah φαίνεται να εκφράζει ακριβώς το αντίθετο ρεύμα: takfiri, σεχταριστική βία, στοχοποίηση μειονοτήτων και «κάψιμο» κάθε γέφυρας που χτίζει η νέα Δαμασκός για νομιμοποίηση και κρατική συνοχή.
