Η Βρετανία βρίσκεται στο επίκεντρο έντονων επικρίσεων για τις εξαγωγές προηγμένου βιομηχανικού εξοπλισμού σε εταιρεία που συνδέεται με τη ρωσική πολεμική μηχανή, μέσω Αρμενίας, παρά το αυστηρό καθεστώς κυρώσεων κατά της Μόσχας. Οι αποκαλύψεις φέρνουν σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση στο Λονδίνο, θέτοντας ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και τον κίνδυνο έμμεσης ενίσχυσης της Ρωσίας στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
Η υπόθεση αφορά τη βρετανική Cygnet Texkimp, μια εξαγωγικά προσανατολισμένη εταιρεία προηγμένης μηχανουργίας στο Τσέσιρε, η οποία ανέλαβε συμβόλαιο άνω των 4 εκατ. λιρών για την προμήθεια μηχανών παραγωγής ανθρακονημάτων “prepreg” σε νεοσύστατη εταιρεία στην Αρμενία, τη Rydena LLC.
Το υλικό αυτό είναι κρίσιμο για αεροσκάφη, μη επανδρωμένα συστήματα, πυραύλους και στρατιωτικό εξοπλισμό, γεγονός που το καθιστά στον πυρήνα της στρατιωτικής βιομηχανίας της Ρωσίας. Παρότι η Cygnet τονίζει ότι τήρησε όλες τις προβλεπόμενες διαδικασίες και έλαβε πλήρη έγκριση εξαγωγής από τη βρετανική κυβέρνηση, ειδικοί σε κυρώσεις και ο πρόεδρος της Επιτροπής Επιχειρήσεων της Βουλής των Κοινοτήτων μιλούν για «σειρά από κόκκινες σημαίες».
Βρετανία, εξαγωγές και ρωσική πολεμική μηχανή
Η Rydena ιδρύθηκε στο Γερεβάν δύο χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, από πρώην ανώτερα στελέχη της Umatex, της μεγαλύτερης ρωσικής παραγωγού ανθρακονημάτων και θυγατρικής του κρατικού ομίλου Rosatom, η οποία έχει τεθεί υπό κυρώσεις από ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο. Στελέχη του ουκρανικού Economic Security Council προειδοποιούν ότι η Umatex αποτελεί «υλική βάση» για μεγάλο μέρος των ρωσικών στρατιωτικών προγραμμάτων, με το ανθρακονήμα να χαρακτηρίζεται «απαραίτητο» για τη μείωση βάρους και την αύξηση αντοχής σύγχρονων οπλικών συστημάτων και drones. Η σύνδεση της Rydena με αυτό το δίκτυο, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η Αρμενία έχει κατονομαστεί σε βρετανική κυβερνητική έκθεση ως κόμβος για έμμεσες προμήθειες «κρίσιμου» στρατιωτικού εξοπλισμού προς τη Ρωσία, ενισχύει τους φόβους για παράκαμψη των κυρώσεων μέσω τρίτων χωρών.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της Rydena ότι δραστηριοποιείται μόνο σε «πολιτικές» εφαρμογές στους τομείς αεροδιαστημικής, UAVs, αυτοκινητοβιομηχανίας και ακόμη και διαστημικών projects, τα εταιρικά έγγραφα δείχνουν ότι βασικά στελέχη της διατηρούν δεσμούς με τη Ρωσία μέσω μιας holding στην Κύπρο, όπου δηλώνουν διευθύνσεις στη Μόσχα. Ειδικοί σε κυρώσεις υπογραμμίζουν ότι η απλή υπογραφή ενός “end-user certificate” δεν αρκεί για να αποκλειστεί ο κίνδυνος εκτροπής τεχνολογίας και τεχνογνωσίας προς τη ρωσική πολεμική βιομηχανία, ιδίως όταν πρόκειται για εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας με διπλή χρήση.
Πίεση στη Βρετανία για αυστηρότερους ελέγχους στις εξαγωγές προς τη Ρωσία
Η Cygnet υποστηρίζει ότι έχει ήδη αποστείλει τεχνικά σχέδια στη Rydena και έχει συμφωνήσει να παράσχει εγχειρίδια μεταφρασμένα στα ρωσικά, γλώσσα ευρέως χρησιμοποιούμενη στη βιομηχανία της Αρμενίας, κάτι που όμως κατά τους επικριτές αυξάνει τον κίνδυνο διαρροής κρίσιμης τεχνογνωσίας. Παρότι δεν υπάρχει ένδειξη παραβίασης των ισχυόντων κανόνων από την εταιρεία, η υπόθεση αναδεικνύει τα όρια του βρετανικού συστήματος αδειοδότησης εξαγωγών, που βασίζεται σε διακλαδική αξιολόγηση από πολλαπλά υπουργεία και υπηρεσίες ασφαλείας.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Επιχειρήσεων της Βουλής, Λίαμ Μπερν, κάνει λόγο για «σειρά από κόκκινες σημαίες» και προαναγγέλλει επιστολή προς το Υπουργείο Επιχειρήσεων και Εμπορίου, ζητώντας εξηγήσεις για το πώς αξιολογήθηκαν οι δεσμοί της Rydena με την Umatex. Την ίδια ώρα, το υπουργείο υπεραμύνεται του βρετανικού καθεστώτος ελέγχου, επιμένοντας ότι η χώρα διαθέτει ένα από τα πιο «σκληρά» συστήματα εξαγωγικών αδειών παγκοσμίως και ότι έχει απαγορεύσει την εξαγωγή χιλιάδων προϊόντων προς τη Ρωσία, στο πλαίσιο του πιο «σκληρού πακέτου κυρώσεων» που έχει επιβληθεί ποτέ σε μεγάλη οικονομία, όπως γράφει ο Guardian.
Ωστόσο, η υπόθεση της Cygnet δείχνει ότι, σε μια περίοδο όπου η Βρετανία θέλει ταυτόχρονα να στηρίξει την Ουκρανία και να ενισχύσει την εξαγωγική της βάση, οι γκρίζες ζώνες στις εξαγωγές υψηλής τεχνολογίας προς χώρες με στενούς δεσμούς με τη Ρωσία μπορεί να μετατραπούν σε πολιτικά και ηθικά ναρκοπέδια.
