Ερευνητές ανέκτησαν αρχαίο DNA που περιέχει βακτήρια συγγενικά με τη σύφιλη, γεγονός που ενδέχεται να μεταθέτει την καταγεγραμμένη ιστορία της νόσου κατά περισσότερα από 3.000 χρόνια, σύμφωνα με τα ευρήματα νέας επιστημονικής μελέτης. Τα αποτελέσματα ανακοινώθηκαν σε δελτίο Τύπου στις 22 Ιανουαρίου και προέκυψαν από την ανάλυση ανθρώπινων λειψάνων ηλικίας περίπου 5.500 ετών, τα οποία εντοπίστηκαν στη Σαμπάνα ντε Μπογοτά, στην Κολομβία.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα στο επιστημονικό περιοδικό Science. Οι επιστήμονες που ανέλυσαν τα λείψανα κατάφεραν να ανακτήσουν ένα γονιδίωμα του βακτηρίου Treponema pallidum, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη σύφιλη καθώς και για τρεις ακόμη τρεπονεμικές ασθένειες. Το γονιδίωμα αποτελεί το γενετικό «σχέδιο» ενός οργανισμού και, στη συγκεκριμένη μελέτη, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν υπολείμματα αρχαίου DNA για να ανακατασκευάσουν το γονιδίωμα του βακτηρίου.
Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε από την κνήμη του σκελετού, μια ασυνήθιστη μέθοδος, καθώς τα περισσότερα γονιδιώματα τέτοιων παθογόνων ανακτώνται από δόντια ή από οστά ατόμων που έφεραν εμφανή σημάδια μόλυνσης. «Η προσέγγιση απέδωσε καρπούς, υποδηλώνοντας ότι ακόμη και οστά χωρίς ορατά σημάδια ασθένειας μπορεί να αποτελούν πολύτιμες πηγές παθογόνου DNA», αναφέρεται στο δελτίο τύπου. Σύμφωνα με τη μελέτη, βακτήρια συγγενικά με τη σύφιλη υπήρχαν στην αμερικανική ήπειρο πολύ πριν από την άφιξη του Χριστόφορου Κολόμβου.
Δεν υπάρχει επιστημονική συναίνεση για το πότε εμφανίστηκε για πρώτη φορά η σύφιλη, ωστόσο η νόσος καταγράφηκε για πρώτη φορά στην Ευρώπη τον 15ο αιώνα. «Η ανακάλυψη μεταθέτει το γενετικό αρχείο αυτού του παθογόνου είδους κατά περισσότερα από 3.000 χρόνια», υποστηρίζεται στο δελτίο τύπου, προσθέτοντας ότι «ενισχύονται τα στοιχεία πως αυτές οι λοιμώξεις κυκλοφορούσαν στην αμερικανική ήπειρο πολύ περισσότερο απ’ ό,τι ήταν έως τώρα γνωστό».
Άλλες πηγές επισημαίνουν ότι η νέα μελέτη βασίστηκε σε ένα μόνο αρχαίο γονιδίωμα και ότι «δεν υπάρχουν εξίσου παλαιά γονιδιώματα από την Ευρώπη ή άλλες περιοχές για άμεση σύγκριση», σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση για την Πρόοδο της Επιστήμης, όπως αναφέρθηκε στο Technology Networks. Ο οργανισμός, με έδρα την Ουάσινγκτον, τονίζει ότι «η μελλοντική έρευνα θα χρειαστεί περισσότερα αρχαία γονιδιώματα από διαφορετικούς τόπους και χρονικές περιόδους, σε συνδυασμό με μελέτες της ανθρώπινης ανοσολογικής απόκρισης και στενότερη συνεργασία με τις αυτόχθονες κοινότητες». Όπως επισημαίνεται, «συνολικά, αυτή η εργασία δεν επιλύει τη διαμάχη για τη σύφιλη, αλλά δείχνει πόσα στοιχεία της ιστορίας εξακολουθούν να λείπουν».
Τα νέα ευρήματα προέκυψαν «απροσδόκητα», σύμφωνα με το δελτίο Τύπου, καθώς οι ερευνητές δεν αναζητούσαν αρχικά ενδείξεις ασθένειας. «Αρχικά αλληλούχησαν το DNA του ατόμου για να μελετήσουν την ιστορία των ανθρώπινων πληθυσμών, παράγοντας 1,5 δισεκατομμύριο τμήματα γενετικών δεδομένων, πολύ περισσότερα από ό,τι στις τυπικές μελέτες», αναφέρεται χαρακτηριστικά. Κατά τον έλεγχο των δεδομένων, ομάδες από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στη Σάντα Κρουζ και το Πανεπιστήμιο της Λωζάνης εντόπισαν ανεξάρτητα το Treponema pallidum και συνεργάστηκαν για την περαιτέρω διερεύνηση, σύμφωνα με την nypost.
Ο Λαρς Φέερεν-Σμιτς, γενετιστής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στη Σάντα Κρουζ και μέλος της ερευνητικής ομάδας, δήλωσε ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της μελέτης του αρχαίου DNA. «Τα ευρήματά μας δείχνουν τη μοναδική δυνατότητα της παλαιογονιδιωματικής να συμβάλλει στην κατανόησή μας για την εξέλιξη των ειδών και τους πιθανούς κινδύνους για την υγεία παλαιότερων και σύγχρονων κοινοτήτων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις που αφορούν αρχαίες ασθένειες είναι σπάνιες, ωστόσο οι εξελίξεις στην ανάλυση DNA έχουν οδηγήσει σε σημαντικά ευρήματα. Τον Νοέμβριο, ερευνητές δημοσίευσαν αποτελέσματα σχετικά με τα θανατηφόρα παθογόνα που έπληξαν τους στρατιώτες του Ναπολέοντα κατά την καταστροφική υποχώρησή τους από τη Ρωσία το 1812.
